• Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej adw. Przemysław Rosati skierował do Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka pismo dotyczące konieczności pilnego rozpoczęcia prac legislacyjnych nad kolejną nowelizacją rozporządzenia regulującego wysokość wynagrodzeń za pomoc prawną świadczoną z urzędu. 
• W piśmie Prezes NRA podkreślił, że mimo częściowych zmian wprowadzonych w ostatnim czasie, wiele obowiązujących stawek nadal pozostaje na poziomie rażąco niskim i nieodpowiadającym rzeczywistemu nakładowi pracy adwokatów.
• Problem niedoszacowania wynagrodzeń dotyczy przede wszystkim spraw mających fundamentalne znaczenie dla ochrony praw obywatelskich, w szczególności spraw karnych, rodzinnych, pracowniczych, dotyczących nieletnich, ochrony dóbr osobistych czy spraw spadkowych. Jak wskazał w piśmie, są to postępowania bezpośrednio związane z realizacją konstytucyjnego prawa do obrony oraz zasady równości obywateli wobec prawa.

Wynagrodzenia nieprzystające do realiów rynku
W piśmie Prezes NRA, adw. Przemysław Rosati podkreślił, że obecne stawki za pomoc prawną z urzędu w dalszym ciągu nie odpowiadają ani rzeczywistym kosztom świadczenia pomocy prawnej, ani współczesnym realiom rynku pomocy prawnej. Zdaniem Prezesa NRA utrzymywanie wynagrodzeń na obecnym poziomie prowadzi do pogłębiania problemów systemowych oraz osłabienia gwarancji procesowych obywateli korzystających z pomocy prawnej finansowanej przez państwo.

Dotychczasowe zmiany wysokości części stawek za świadczenie pomocy prawnej z urzędu należy ocenić jako krok w dobrym kierunku. Nie zmienia to jednak faktu, że nadal obowiązuje szereg kategorii wynagrodzeń pozostających na poziomie rażąco niskim i niewspółmiernym zarówno do rzeczywistego nakładu pracy adwokata, jak i do znaczenia tych spraw dla obywateli korzystających z pomocy prawnej z urzędu.

Wśród przykładów wskazanych w wystąpieniu znalazły się m.in.:

• sprawy karne objęte dochodzeniem - 540 zł,
• sprawy karne objęte śledztwem - 900 zł,
• sporządzenie i wniesienie kasacji do Sądu Najwyższego - 720 zł lub 1200 zł,
• sprawy dotyczące warunkowego przedterminowego zwolnienia - 480 zł,
• sprawy o alimenty - 240 zł,
• sprawy dotyczące wyjawienia majątku - 240 zł,
• sprawy o rozwód i unieważnienie małżeństwa - 720 zł,
• sprawy o ochronę dóbr osobistych i praw autorskich - 720 zł,
• sprawy o demoralizację - 240 zł,
• sprawy o stwierdzenie nabycia spadku - 240 zł.

Wynagrodzenia za prowadzenie wielomiesięcznych, a nierzadko skomplikowanych spraw, pozostają na poziomie nieprzystającym zarówno do odpowiedzialności zawodowej pełnomocników i obrońców, jak i standardów należytej staranności wymaganych przy świadczeniu profesjonalnej pomocy prawnej.
Podwyższenie wynagrodzeń za pomoc prawną świadczoną z urzędu pozostaje bowiem bezpośrednio związane z interesem obywateli, a zwłaszcza osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji materialnej i życiowej. Obywatel korzystający z pomocy prawnej finansowanej przez państwo powinien mieć gwarancję, że otrzymuje pomoc rzeczywistą, profesjonalną i efektywną, odpowiadającą standardom demokratycznego państwa prawa oraz należycie opłaconą przez państwo, które ma obowiązek zapewnić dostęp do pomocy prawnej z urzędu.

Pomoc prawna z urzędu gwarancją prawa do obrony
Prezes NRA podkreślił, że system pomocy prawnej z urzędu stanowi jeden z podstawowych instrumentów realizacji konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Dla obywateli znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i życiowej adwokat z urzędu jest często jedyną realną możliwością uzyskania profesjonalnej ochrony prawnej.

W piśmie zaznaczył, że niedofinansowanie systemu pomocy prawnej z urzędu prowadzi do osłabienia gwarancji procesowych obywateli oraz zwiększa ryzyko pogłębiania nierówności pomiędzy osobami mogącymi finansować profesjonalną pomoc prawną a obywatelami korzystającymi z pomocy państwa. Podkreślił również, że właściwe finansowanie systemu pomocy prawnej powinno być postrzegane jako element odpowiedzialnej polityki państwa w zakresie ochrony praw człowieka i zapewnienia równego dostępu do wymiaru sprawiedliwości.

Obywatel korzystający z pomocy prawnej z urzędu powinien mieć realne poczucie, że państwo zapewnia mu profesjonalną i efektywną pomoc prawną, a nie jedynie formalne spełnienie standardu dostępu do obrony.

Postulaty Naczelnej Rady Adwokackiej
W skierowanym do Ministra Sprawiedliwości piśmie Prezes NRA zaapelował o:

• pilne rozpoczęcie prac nad urealnieniem wysokości stawek we wszystkich kategoriach spraw wskazanych w wystąpieniu,
• dokonanie systemowego przeglądu wszystkich obowiązujących stawek pod kątem ich adekwatności do rzeczywistego nakładu pracy i czasu trwania postępowań,
• wypracowanie mechanizmu cyklicznej waloryzacji wynagrodzeń uwzględniającego wzrost kosztów świadczenia pomocy prawnej.

Prezes NRA podkreślił również, że jedynie odpowiednio ukształtowany i należycie finansowany system wynagrodzeń za pomoc prawną z urzędu stanowi gwarancję prawidłowego funkcjonowania państwa prawa oraz skutecznej ochrony praw obywatelskich.

Prezes NRA zadeklarował gotowość do dalszego udziału w pracach nad rozwiązaniami legislacyjnymi mającymi zapewnić stabilność i efektywność systemu pomocy prawnej z urzędu.

(czytaj pismo Prezesa NRA)