• 23 listopada 2025 r. miną dwa lata od wydania przez Europejski Trybunał Praw Człowieka wyroku pilotażowego Wałęsa p. Polsce
• 8 października 2025 r. adw. Przemysław Rosati, Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej, wystosował pismo do Wiceprezesa Rady Ministrów, Ministra Spraw Zagranicznych Pana Radosława Sikorskiego oraz Pełnomocnika MSZ ds. postępowań przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, Pawła Wierdaka.
• Pismo dotyczy aktualnego stanu realizacji wyroku pilotażowego ETPC w sprawie Wałęsa p. Polsce (skarga nr 50849/21), wydanego 23 listopada 2023 r.
• Prezes NRA zwrócił się z prośbą o przedstawienie informacji na temat działań podjętych przez polski rząd w ostatnim roku – zwłaszcza w zakresie środków generalnych koniecznych do przywrócenia standardów praworządności – oraz o wskazanie czy rząd planuje wnioskować o kolejne przedłużenie terminu wykonania wyroku i jakie argumenty miałyby to uzasadniać.

„Szybkie wykonanie tego orzeczenia oraz skuteczne wdrożenie odpowiednich środków generalnych stanowi warunek konieczny rzeczywistej naprawy praworządności w Polsce, a także gwarancję przestrzegania praw człowieka” – podkreślił adw. Przemysław Rosati, Prezes NRA.

Coraz więcej skarg i pogłębiający się problem systemowy
W dniu wydania wyroku Wałęsa p. Polsce Europejski Trybunał Praw Człowieka oczekiwał na rozpatrzenie 492 podobnych spraw dotyczących kryzysu praworządności w Polsce. Obecnie liczba ta przekroczyła już 1000.
Prezes NRA zwrócił uwagę, że:

• szybkie wdrożenie wyroku jest kluczowe dla rzeczywistej reformy sądownictwa,
• nieskuteczność krajowych mechanizmów prawnych podważa zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości,
• dalsze przedłużanie terminu wykonania wyroku może doprowadzić do zawieszenia rozpoznawania kolejnych skarg przez ETPC.

 
Część szerszej linii orzeczniczej Trybunału
Wyrok Wałęsa p. Polsce z 23 listopada 2023 r. wpisuje się w utrwaloną linię orzeczniczą Trybunału, dotyczącą naruszeń art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i problemów z niezależnością wymiaru sprawiedliwości. Do najważniejszych spraw należą:

• Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19, 22 lipca 2021 r.),
• Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (skargi nr 49868/19 i 57511/19, 8 listopada 2021 r.),
• Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce (skarga nr 1469/20, 3 lutego 2022 r.),
• Grzęda przeciwko Polsce ([WI], skarga nr 43572/18, 15 marca 2022 r.).

 
Adwokatura: potrzebne są konkretne działania
Adwokatura – jako niezależnych pełnomocników reprezentujących obywateli zarówno w postępowaniach krajowych, jak i przed ETPC – z rosnącym niepokojem obserwuje pogłębiające się problemy proceduralne wynikające z kryzysu praworządności.
Nieefektywność środków prawnych, które miałyby doprowadzić do zgodnego z Konwencją ukształtowania składów orzekających, generuje dodatkowe koszty dla wymiaru sprawiedliwości oraz rozczarowanie obywateli.
Naczelna Rada Adwokacka deklaruje gotowość do współpracy z władzami przy wypracowaniu i wdrożeniu rozwiązań systemowych, które pozwolą skutecznie zrealizować wyrok i zakończyć zawieszenie rozpoznawania wielu skarg przez Trybunał.

(czytaj pismo Prezesa NRA)

Kolejny apel Prezesa NRA
Prezes Przemysław Rosati już wcześniej – 22 listopada 2024 r. – wystosował pismo do Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego, Ministra Sprawiedliwości Adama Bodnara oraz Pełnomocnik MSZ ds. postępowań przed ETPC, Agnieszki Kozińskiej-Makowskiej. Zwrócił się w nim o informacje na temat działań podejmowanych przez rząd w celu wykonania orzeczenia, w szczególności w zakresie tzw. środków generalnych, których wdrożenie wynika wprost z treści wyroku.

(czytaj pismo Prezesa NRA z 2024 r.)