• Adw. Przemysław Rosati, Prezes NRA ponownie skierował pismo do Ministra Sprawiedliwości Adama Bodnara o pilne podjęcie działań zmierzających do zapewnienia dostępności lekarzy sądowych dla obywateli lub o podjęcie inicjatywy ustawowej zmierzającej do uchylenia przepisów ustawy o lekarzu sądowym.
• Pomimo trudności w dostępie do lekarzy sądowych i spadku ich liczby przez 6 miesięcy nie podjęto działań mających na celu rozwiązanie tego problemu.
• Problem niedostępności lekarzy sądowych przede wszystkim rzutuje na sytuację zwykłych ludzi oraz na możliwość wykonywania zawodu przez adwokatów, którzy nie mogąc uzyskać przedmiotowego zaświadczenia narażeni są na negatywne decyzje procesowe organów prowadzących postępowania.

Pismo Prezesa NRA zostało skierowane w nawiązaniu do korespondencji z dnia 6 maja 2024 r., a także biorąc pod uwagę obowiązywanie przepisów ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym.
(czytaj pismo z 6 maja 2024)

Prezes NRA ponownie zwraca się do Ministra Sprawiedliwości, aby w porozumieniu z prezesami sądów okręgowych w ramach ich działalności administracyjnej pilnie podjął w interesie obywateli realne i skuteczne działania zmierzające do zapewnienia dostępności lekarzy sądowych w każdym okręgu sądowym.

Dostępność lekarzy sądowych powinna być zapewniona w liczbie pozwalającej na realizowanie ich zadań w taki sposób, aby osoby potrzebujące usprawiedliwić swoje niestawiennictwo z powodu choroby, na wezwanie lub zawiadomienie sądu lub organu prowadzącego postępowanie, mogły je uzyskać w każdym przypadku przed terminem planowanej czynności procesowej.

Prezes NRA alternatywnie zwraca się do Ministra Sprawiedliwości o podjęcie inicjatywy ustawodawczej zmierzającej do uchylenia przepisów ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym, gdyż pomimo sygnalizowania tego problemu w piśmie z dnia 6 maja 2024 r. nadal pozostaje on nierozwiązany.

Prezes NRA wskazuje, że pierwotnie przeprowadzona analiza z kwietnia 2024 r. dostarczyła informacji o tym, iż łącznie było dostępnych 222 lekarzy sądowych. W przypadku dziewięciu okręgów sądowych nie byli oni w ogóle dostępni.

Przeprowadzona ponownie analiza dostępności lekarzy sądowych wg stanu na październik 2024 r. sporządzona na podstawie dostępnych informacji na stronach internetowych poszczególnych sądów okręgowych wskazuje, że w dziesięciu okręgach sądowych lekarze sądowi nie są w ogóle dostępni (brak zawartych umów) a wielu okręgach sądowych ich liczba jest niewystarczająca, aby można było zrealizować obowiązek wynikający z przepisów prawa, które obligują do uzyskania takiego zaświadczenia.
(zapoznaj się z analizą)

Przedstawione zestawienie wskazuje, że obecnie ogólna liczba lekarzy sądowych w Polsce spadła z 222 do 218, zaś pomimo upływu 6 miesięcy nie podjęto realnych działań mających na celu rozwiązanie tego problemu.

Prezes NRA podkreśla, że tak ukształtowana sytuacja związana z niedostępnością lekarzy sądowych odnosi się również do adwokatów i rzutuje na możliwość wykonywania zawodu, ale przede wszystkim dotyka obywateli, którzy nie mogąc uzyskać przedmiotowego zaświadczenia narażeni są na negatywne decyzje procesowe organów prowadzących postępowania.

Szczególną uwagę należy zwrócić na sytuację obywatela, któremu państwo nie zapewnia dostępności do lekarza sądowego przy jednoczesnym formułowaniu takiego wymogu w ustawie. Obywatel nie może być narażony lub nie może ponosić negatywnych konsekwencji takiej sytuacji.

Prezes NRA zwraca uwagę Ministra Sprawiedliwości także na fakt, że w praktyce nagminne są sytuacje, w których nawet figurowanie lekarza sądowego na liście prowadzonej przez prezesa sądu nie oznacza jego faktycznej i rzeczywistej dostępności, przede wszystkim przed terminem wyznaczonej czynności procesowej. W konsekwencji zaś osoby potrzebujące usprawiedliwić swoje niestawiennictwo z powodu choroby, na wezwanie lub zawiadomienie sądu lub organu prowadzącego postępowanie, obowiązane do posiadania zaświadczenia, z przyczyn obiektywnych nie mogą uczynić zadość wymaganiu ustawy i zdane są na uznaniowość sądu, co rodzi ryzyko niespełnienia przesłanek do skutecznego usprawiedliwienia swego niestawiennictwa i dalszych negatywnych skutków takiej sytuacji, które w zależności od etapu postępowania i rodzaju sprawy lub sytuacji procesowej mogą być bardzo dotkliwe i nieodwracalne.

Prezes NRA podkreśla, iż zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 2 ww. ustawy jej przepisy stosuje się „w przypadkach dotyczących usprawiedliwiania niestawiennictwa z powodu choroby, na wezwanie lub zawiadomienie sądu lub organu prowadzącego postępowanie karne, w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.), stron, ich przedstawicieli ustawowych, pełnomocników, świadków, oskarżonych, obrońców i innych uczestników postępowania”.

Prezes NRA na koniec pisma wskazuje, że rozwiązaniem tych problemów jest zapewnienie dostępności lekarzy sądowych, zarówno w każdym okręgu sądowym, jak też w liczbie pozwalającej na stworzenie możliwości wywiązania się, przed terminem czynności procesowej, przez osoby potrzebujące usprawiedliwić swoje niestawiennictwo z powodu choroby przy pomocy zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego, lub uchylenie przepisów wskazanej ustawy, albowiem obecny stan prawny i faktyczny nie pozwala na wypełnianie ustawowego obowiązku nałożonego ustawą na obywateli.

(czytaj pismo)