- Prezes NRA adw. Przemysław Rosati zwrócił się do posła Pawła Śliza, Przewodniczącego Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP o podjęcie prac legislacyjnych nad nowelizacją przepisów Kodeksu postępowania karnego.
- Pismo Prezesa NRA jest reakcją na nieodrzucenie przez Sejm weta Prezydenta RP do nowelizacji z 27 lutego 2026 r. oraz skierowanie przez Prezydenta nowego projektu ustawy o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw.
Kluczowe postulaty
W piśmie skierowanym do Przewodniczącego Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP, Prezes NRA zwrócił się o podjęcie prac w ramach Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP nad nowelizacją przepisów Kodeksu postepowania karnego, w szczególności w obszarze dotyczącym:
W piśmie skierowanym do Przewodniczącego Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP, Prezes NRA zwrócił się o podjęcie prac w ramach Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP nad nowelizacją przepisów Kodeksu postepowania karnego, w szczególności w obszarze dotyczącym:
- stosowania i przedłużania tymczasowego aresztowania;
- zmiany w zasadach przeprowadzania przeszukania kancelarii adwokackiej;
- zmiany zasad zawieszania adwokatów w wykonywaniu zawodu;
- zmiany w obszarze dotyczącym zakresu ochrony tajemnicy adwokackiej;
- pełnej implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym i w postępowaniu dotyczącym europejskiego nakazu aresztowania oraz w sprawie prawa do poinformowania osoby trzeciej o pozbawieniu wolności i prawa do porozumiewania się z osobami trzecimi i organami konsularnymi w czasie pozbawienia wolności, w szczególności poprzez wprowadzenie przepisów przyznających zatrzymanemu prawa do obrońcy od pierwszej czynności z jego udziałem;
- uchylenie przepisów przewidujących stosowanie formularzy uzasadnień;
- uchylenie przepisów wprowadzających możliwość zgłoszenia przez prokuratora sprzeciwu przy tzw. areszcie warunkowym lub przy wydaniu listu żelaznego;
- wprowadzenie zakazu wykorzystywania dowodów uzyskanych za pomocą czynu zabronionego;
- ograniczenie wykorzystania materiałów z kontroli operacyjnej.
Zwiększenie gwarancji procesowych i rzetelności postępowania
Jak podkreślił Prezes NRA, podjęcie prac legislacyjnych stanowi niezbędny krok w kierunku wzmocnienia gwarancji procesowych stron postępowania karnego, w szczególności:
Prezes NRA wskazał, że ich wprowadzenie przyczyni się do wzmocnienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości oraz podniesienia standardu ochrony praw jednostki w postępowaniu karnym. Jak podkreślił, projekty w tym obszarze przywracają właściwą równowagę pomiędzy uprawnieniami organów ścigania a prawami jednostki oraz wzmacniają standard rzetelnego procesu karnego. W obecnej sytuacji jest to zmiana oczekiwana zarówno przez praktyków, jak i obywateli.
Jak podkreślił Prezes NRA, podjęcie prac legislacyjnych stanowi niezbędny krok w kierunku wzmocnienia gwarancji procesowych stron postępowania karnego, w szczególności:
- prawa do obrony;
- rzetelnego procesu;
- realizacji zasady równości broni.
Wskazał również, że proponowane zmiany odpowiadają na wieloletnie postulaty środowisk prawniczych, doktryny oraz praktyki wymiaru sprawiedliwości, a ich celem będzie zwiększenie transparentności postępowania karnego oraz wzmocnienie standardów konstytucyjnych i konwencyjnych.
W ocenie NRA, wskazany obszar zmian w Kodeksie postępowania karnego doprowadzi do:
- zapewnienia rzeczywistej, a nie tylko formalnej realizacji prawa do obrony, w tym poprzez zapewnienie każdemu zatrzymanemu prawa do adwokata od pierwszej czynności procesowej;
- wzmocnienia kontradyktoryjnego modelu postępowania z zachowaniem proporcjonalnego działania organów procesowych z urzędu;
- ograniczenia ryzyka arbitralności decyzji procesowych;
- uregulowania zasad stosowania i przedłużania stosowania tymczasowego aresztowania z poszanowaniem interesów wszystkich uczestników postępowania, w szczególności poprzez przywrócenie proporcjonalności stosowania tego najsurowszego środka zapobiegawczego;
- poprawy jakości i rzetelności postępowań karnych, w tym w szczególności poprzez zmianę rozwiązań w zakresie korzystania z nielegalnie pozyskanych dowodów do legalnie prowadzonych czynności ścigania skierowanych przeciwko obywatelowi.
Przygotowane przez NRA projekty ustaw przekazane do prac sejmowych
Do pisma załączone zostały przygotowane przez NRA projekty ustaw dotyczące wskazanych obszarów, do wykorzystania w dalszych pracach nad zmianami w Kodeksie postępowania karnego. Zostały one opracowane w zgodzie ze standardami wynikającymi z Konstytucji RP, orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Do pisma załączone zostały przygotowane przez NRA projekty ustaw dotyczące wskazanych obszarów, do wykorzystania w dalszych pracach nad zmianami w Kodeksie postępowania karnego. Zostały one opracowane w zgodzie ze standardami wynikającymi z Konstytucji RP, orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Prezes NRA wskazał, że ich wprowadzenie przyczyni się do wzmocnienia zaufania obywateli do wymiaru sprawiedliwości oraz podniesienia standardu ochrony praw jednostki w postępowaniu karnym. Jak podkreślił, projekty w tym obszarze przywracają właściwą równowagę pomiędzy uprawnieniami organów ścigania a prawami jednostki oraz wzmacniają standard rzetelnego procesu karnego. W obecnej sytuacji jest to zmiana oczekiwana zarówno przez praktyków, jak i obywateli.
