• Instytut Legislacji i Prac Parlamentarnych przy Naczelnej Rady Adwokackiej przedstawił kompleksową opinię do projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (UD261).
• Naczelna Rada Adwokacka podkreśla, że choć potrzeba usprawnienia postępowania cywilnego jest oczywista, to wiele proponowanych rozwiązań może prowadzić do pogorszenia sytuacji stron procesu, zwiększenia formalizmu oraz wydłużenia czasu trwania spraw.
• Opinia została przedstawiona wraz z rozbudowanym załącznikiem zawierającym szczegółowe uwagi legislacyjne i propozycje zmian.
• Opinia została sporządzona przez adw. Macieja Obrębskiego, Wicedyrektora Instytutu Legislacji i Prac Parlamentarnych przy Naczelnej Rady Adwokackiej, Przewodniczącego Zespołu ds. projektów legislacyjnych w zakresie prawa cywilnego i postępowania cywilnego, adw. Andrzeja Tomaszka, Członka Rady Programowej Instytutu Legislacji i Prac Parlamentarnych przy Naczelnej Rady Adwokackiej, Członka Zespołu ds. projektów legislacyjnych w zakresie prawa cywilnego i postępowania cywilnego, adw. Marka Stańko, Członka Zespołu ds. projektów legislacyjnych w zakresie prawa cywilnego i postępowania cywilnego, adw. Julitę Zawadzką, Członka Zespołu ds. projektów legislacyjnych w zakresie prawa cywilnego i postępowania cywilnego, adw. Konrada Klocka, Członka Zespołu ds. projektów legislacyjnych w zakresie prawa cywilnego i postępowania cywilnego oraz adw. Dorotę Kulińską, Dyrektor Instytutu Legislacji i Prac Parlamentarnych przy Naczelnej Rady Adwokackiej i Członka Prezydium NRA.

 
Najważniejsze stanowiska i postulaty Naczelnej Rady Adwokackiej
 
1. Wzmocnienie profesjonalizacji postępowań
NRA wskazuje na konieczność rozszerzenia zakresu spraw, w których strony powinny być reprezentowane przez zawodowych pełnomocników. Jako wariant minimalny wskazano postępowania gospodarcze, a w ujęciu szerszym – wszystkie sprawy cywilne prowadzone przed sądami okręgowymi oraz apelacyjnymi. Samorząd adwokacki podkreśla, że profesjonalizacja postępowań przyczynia się do ich sprawnego i rzetelnego prowadzenia.
 
2. Krytyczne uwagi dotyczące szeregu projektowanych zmian w k.p.c.
W opinii wskazano liczne przepisy wymagające dopracowania lub całkowitego odejścia od proponowanej treści. Zastrzeżenia dotyczą m.in.:

• znacznego ograniczenia możliwości zmiany powództwa, co mogłoby prowadzić do oddalania pozwów w sytuacjach od powoda niezależnych,
• planowanego usunięcia obecnych regulacji dotyczących zarzutu potrącenia, które mimo wcześniejszych trudności funkcjonują już stabilnie i wspierają sprawność procedowania,
• wprowadzenia nowych instytucji, które w ocenie NRA nie rozwiązują realnych problemów postępowań, a mogą dodatkowo je wydłużać,
• zawężenia możliwości rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, co ogranicza istotny mechanizm przyspieszający postępowanie.

 
3. Problematyczne przepisy przejściowe
NRA zwraca uwagę, że projekt prowadzi do wieloletniego równoległego stosowania różnych modeli rozpoznawania zażaleń i apelacji. W opinii wskazano, że spowoduje to niepotrzebne komplikacje i ryzyko rozbieżności w orzecznictwie.
 
4. Wynagrodzenia za pomoc prawną udzielaną z urzędu
Adwokatura proponuje wprowadzenie zmian dotyczących zasad wypłacania wynagrodzeń za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. W ocenie NRA obecne regulacje prowadzą do nierównego traktowania pełnomocników w zależności od tego, którą stronę reprezentują. Instytut podkreśla potrzebę zmiany zarówno przepisów ustawowych, jak i wykonawczych, tak aby zasady te były transparentne, sprawiedliwe i wolne od nadmiernego obciążenia formalnego po stronie adwokatów świadczących pomoc z urzędu.
 
5. System lekarzy sądowych – konieczność reformy
W opinii zwrócono uwagę na praktyczne problemy związane z obowiązkiem przedstawiania zaświadczeń od lekarzy sądowych, wynikające z ich realnej niedostępności. NRA wskazuje, że taki stan naraża uczestników postępowań, w tym osoby chore lub nagle hospitalizowane na negatywne konsekwencje procesowe. Samorząd postuluje zmianę obowiązujących rozwiązań, a docelowo całkowitą reformę systemu.
 
6. Uwagi szczegółowe do konkretnych przepisów
Załącznik do opinii zawiera obszerny katalog szczegółowych uwag, w tym:

• propozycje korekt dotyczących posiedzenia przygotowawczego i zasad reprezentacji stron,
• uwagi dotyczące terminów doręczeń, w tym wskazanie, że niektóre z proponowanych terminów mogą prowadzić do dodatkowych opóźnień,
• zastrzeżenia wobec nowych przesłanek umarzania postępowania z powodu trudności w doręczeniu korespondencji,
• propozycje doprecyzowania pojęć, których obecne brzmienie mogłoby wywoływać wątpliwości interpretacyjne,
• szczegółowe wskazania dotyczące zmian terminologicznych i redakcyjnych, które mają kluczowe znaczenie dla spójności i jednolitości kodeksu.

 
7. Zastrzeżenia do uzasadnienia i Oceny Skutków Regulacji
W opinii zwrócono także uwagę na nieścisłości i powtórzenia w uzasadnieniu projektu oraz na braki w analizie skutków regulacji, które zdaniem NRA powinny zostać uzupełnione przed skierowaniem projektu do dalszych prac legislacyjnych.
 
Naczelna Rada Adwokacka podkreśla, że projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego wymaga licznych poprawek, doprecyzowań i uzupełnień. Wprowadzanie tak szerokiej reformy procedury cywilnej powinno wzmacniać stabilność, przewidywalność i efektywność wymiaru sprawiedliwości, a nie tworzyć nowych źródeł niejasności i niepotrzebnego formalizmu. Adwokatura deklaruje gotowość do udziału w dalszych pracach nad projektem, podkreślając potrzebę konsultacji z praktykami prawa i uwzględnienia doświadczeń wynikających z codziennego funkcjonowania sądów.

(czytaj opinię)
(czytaj załącznik do opinii)