• W piątek, 2 października w Brukseli, odbyło się stacjonarne posiedzenie Standing Committee CCBE.
• Naczelną Radą Adwokacką reprezentował adw. Bartosz Grohman, członek NRA i przewodniczący Polskiej Delegacji do CCBE.

Tym razem posiedzenie Standing Committee CCBE - Council of Bars and Law Societies of Europe było połączone z wydarzeniem zorganizowanym we Włoskim Instytucie Kultury w Brukseli przez Włoską Radę Adwokacką Consiglio Nazionale Forense w czwartek 1 października, które z kolei związane było z upamiętnieniem adw. Fulvio Croce, Dziekana Izby Adwokackiej w Turynie.

Była to pouczająca uroczystość - lekcja pokory, uczciwości i rzetelności. Adwokat Croce został zamordowany przez Czerwone Brygady w 1977 roku, za to, że z zaangażowaniem wykonywał swój zawód i nie poddał się dyktatowi podsądnych - członków Czerwonych Brygad, którzy domagali się, aby zaprzestał wykonywania swoich obowiązków obrończych, co w ich przekonaniu miało skutkować oczekiwaną przez nich obstrukcją procesu.

Słowa wstępne wygłosili adw. prof. Carlo Forte, Daniela Giraudo - Przewodnicząca Włoskiej Delegacji w CCBE oraz Prezes CNF Francesco Greco. Głos zabrał także prezes CCBE Roman Završek, wskazując, że prawie pięćdziesiąt lat po swojej ofierze adwokat Fulvio Croce nadal przypomina nam wszystkim o fundamentalnej prawdzie: praworządność wystawiona jest na próbę, gdy jej obrona staje się trudna. Jakże bardzo potrzebne są takie wzorce. Tym bardziej, że Council of Europe przyjęła Konwencję Rady Europy o ochronie zawodu prawnika, pierwszy wiążący traktat międzynarodowy poświęcony konkretnie ochronie prawników i ich stowarzyszeń zawodowych.

W piątek 2 października odbyło się z kolei posiedzenie CCBE Standing Committee.

Minutą ciszy zebrani uczcili pamięć Jamesa McGuilla, prezesa CCBE w roku 2026, który zmarł na początku września 2026.

Delegacje wymieniały poglądy na temat najważniejszych aktualnych wydarzeń i priorytetów dotyczących wykonywania zawodu prawnika w Europie. Obrady obejmowały zarówno kwestie organizacyjne i finansowe CCBE, jak również szereg zagadnień o istotnym znaczeniu dla funkcjonowania zawodów prawniczych w Europie, w szczególności dotyczących praworządności, niezależności adwokatury, tajemnicy zawodowej, współpracy w sprawach karnych, cyfryzacji i sztucznej inteligencji oraz bieżących inicjatyw legislacyjnych Unii Europejskiej.

Pierwszą część posiedzenia poświęcono sprawom administracyjnym. Roman Završek przedstawił kwestie związane z zatwierdzeniem protokołu z internetowego posiedzenia Standing Committee z 27 marca 2026 r. oraz protokołu z posiedzenia plenarnego CCBE w Lublanie z 29 maja 2026 r.

W ramach kolejnego punktu, również prowadzonego przez Romana Završka, przedstawiono kandydatury na stanowisko trzeciego Wiceprezydenta CCBE na rok 2027. Kandydatami byli Michael Jürgen Werner oraz Bartosz Grohman. Każdej kandydaturze towarzyszyła prezentacja oraz przedstawienie listu zgłaszający kandydaturę.

Kwestie finansowe przedstawił Nicolas Tsardellis. Omówiono projekt budżetu CCBE na 2027 r., notę dotyczącą założeń budżetowych.

Simone Cuomo przedstawił zagadnienie ubezpieczenia odpowiedzialności zawodowej prawników oraz propozycję utworzenia odpowiedniej sieci współpracy.

Anna Drozd zaprezentowała aktualizację programu CCBE dotyczącego cyfryzacji i sztucznej inteligencji.

Pod przewodnictwem Romana Završka odbyła się ponadto ogólna dyskusja dotycząca zawieszonego członkostwa Russian Federal Bar Association w CCBE.

Stanowisko Polskiej Delegacji od czasu wybuchu wojny w 2022 jest niezmienne – domagamy się definitywnego wykluczenia Adwokatury Rosyjskiej ze statusu Członka Obserwatora CCBE. W toku pierwotnej debaty w lutym 2023 lat większość delegacji opowiedziało się jedynie za zawieszeniem, chociaż Polska Delegacja od początku stawiała sprawę jasno. Sporządzono wtedy nawet pisemne wystąpienie. Teraz temat wraca. W swoim wystąpieniu adw. bartosz Groman przedstawił konsekwentne stanowisko Polskiej Delegacji opowiadające się za wykluczeniem. Padały głosy wspierające stanowisko Polskiej Delegacji, ale też część głosów opowiadało się za dalszym zawieszeniem... Temat wróci na kolejnej Sesji Plenarnej.

Informację dotyczącą kalendarza spotkań CCBE w 2027 r. przedstawił Alex Tallon.

Kolejna część spotkania dotyczyła działalności komunikacyjnej i zewnętrznej CCBE.

Referentami byli Peter McNamee, Céline Ségure oraz Simone Cuomo.

Przedstawiono przegląd aktywności CCBE od czasu posiedzenia plenarnego w Lublanie oraz stan przygotowań do European Lawyers’ Day 2026, którego temat przewodni brzmi:
„Security and freedom in uncertain times: lawyers as guardians against abuse of power”.

Omówiono również działania dotyczące strony internetowej CCBE, realizację Memorandum of Understanding zawartego pomiędzy CCBE a Radą Europy oraz przygotowania do wydarzeń CCBE w Strasburgu, zaplanowanych na 19 i 20 listopada 2026 r., odpowiednio w Europejskim Trybunale Praw Człowieka i w Radzie Europy.

Jednym z najważniejszych punktów spotkania była dyskusja dotycząca praworządności.

Referentem był Roman Završek, natomiast w spotkaniu uczestniczyła również Marie-Hélène Boulanger, Acting Director for Rule of Law, Fundamental Rights and Democracy w Dyrekcji Generalnej ds. Sprawiedliwości i Konsumentów Komisji Europejskiej.

Przedmiotem dyskusji były w szczególności 2026 Rule of Law Report, 2026 EU Justice Scoreboard oraz wcześniejsze stanowisko CCBE przedstawione Komisji Europejskiej na potrzeby przygotowania raportu o praworządności.

Spotkanie umożliwiło wymianę stanowisk pomiędzy CCBE a Komisją Europejską w zakresie oceny funkcjonowania systemów wymiaru sprawiedliwości oraz sytuacji praworządności w państwach członkowskich.

Blok dotyczący prawa karnego przedstawił Salvador Guerrero Palomares online.

Omówiono projekty stanowisk CCBE dotyczących propozycji Komisji Europejskiej w sprawie reformy Europejskiego Nakazu Dochodzeniowego, Europolu oraz Eurojustu.

Wszystkie powyższe stanowiska zostały przedstawione jako dokumenty przeznaczone do zatwierdzenia.

Przedstawiono również sprawozdanie z dorocznego spotkania CCBE/ECBA z Europejskim Prokuratorem, które odbyło się 11 września 2026 r., w ramach zagadnień dotyczących funkcjonowania European Public Prosecutor’s Office – EPPO.

Achilleas Demetriades, uczestniczący w posiedzeniu online, przedstawił zaktualizowaną na 2026 r. wersję opracowania „European Court of Human Rights Questions & Answers for Lawyers”. Dokument został przedłożony do zatwierdzenia.

Yvonne Goettler zaprezentowała projekt wstępnych uwag CCBE dotyczących możliwej zmiany rozporządzenia Bruksela Ia.

Z kolei Petra Černochová przedstawiła projekt mapy drogowej CCBE dla realizacji European Judicial Training Strategy 2025–2030.

Alix Frank-Thomasser, uczestnicząca w posiedzeniu online, przedstawiła stanowisko CCBE dotyczące przyszłych wytycznych wydawanych na podstawie Corporate Sustainability Due Diligence Directive – CSDDD. Dokument został skierowany do zatwierdzenia przez CCBE.

Hélène Fontaine przedstawiła wniosek delegacji francuskiej dotyczący możliwej interwencji CCBE przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w sprawie Herzog v. France, nr 11047/25. Przedłożono dokumentację dotyczącą sprawy oraz projekt stanowiska CCBE. Powołano grupę zadaniową do opracowania stosownego wystąpienia.

Następnie Julen Fernandez Conte i Catherine Warin przedstawili wniosek delegacji hiszpańskiej o przyjęcie stanowiska CCBE w związku z sytuacją prawników w Ceucie, świadczących pomoc prawną na zewnętrznej granicy Unii Europejskiej. Przedmiotem obrad był projekt oświadczenia wyrażającego wsparcie dla Ceuta Bar oraz tamtejszych prawników. Oświadczenie przyjęto jednogłośnie.

Anna Smolińska przedstawiła aktualizację dotyczącą kontaktów CCBE z unijnym organem do spraw przeciwdziałania praniu pieniędzy – AMLA.

Punkt ten dotyczył bieżącego zaangażowania CCBE w proces kształtowania relacji środowiska prawniczego z nową europejską architekturą instytucjonalną w zakresie AML.

Przemysław Kamil Rosiak przedstawił zagadnienia omawiane przez Stałą Delegację CCBE przy Trybunale Sprawiedliwości UE, Sądzie UE i Trybunale EFTA.

W pierwszej kolejności omówił problematykę legal professional privilege i professional secrecy, w szczególności w kontekście sprawy Broadcom and VMware International v Commission, T-280/26, dotyczącej między innymi komunikacji z prawnikami wewnętrznymi spoza UE.

Drugim zagadnieniem były prace Parlamentu Europejskiego dotyczące projektu raportu Komisji AFCO w sprawie art. 19 TUE oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Imbi Jürgen, wiceprezes CCBE przedstawiła informację dotyczącą możliwości utworzenia w Polsce fundacji związanej z działalnością European Lawyers in Lesvos – ELIL.

Adw. Grohman zabierał głos deklarując wsparcie w ramach przysługujących NRA możliwości.

Alex Tallon, wiecprezes CCBE przedstawił pisemną aktualizację dotyczącą rozwoju platformy służącej wymianie wiedzy i informacji w ramach CCBE.

Laurent Pettiti przedstawił zagadnienia dotyczące Konwencji Rady Europy o Ochronie Zawodu Prawnika.

Temat miał istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony niezależności zawodu prawnika, bezpieczeństwa wykonywania obowiązków zawodowych oraz standardów instytucjonalnej ochrony prawników w państwach Rady Europy. W swoim wystąpieniu adw. Grohman nawiązał do roli Konwencji, ale też apelował, aby nie poprzestawać na samych zabiegach o jej podpisanie i ratyfikację. Wskazał polskie działania Naczelnej Rady Adwokackiej, prezesa Przemysława Rosatiego oraz Krajowej Izby Radców Prawnych w celu ratyfikacji Konwencji przez Polskę, ale też wskazał, że nawet najlepsze prawo nie będzie działać, jeżeli nie będzie powszechnie znane i respektowane – apelował o podejmowanie działań edukacyjnych w tym zakresie.

Jonathan Goldsmith, uczestniczący online, zaprezentował wyniki badań European Lawyers’ Foundation dotyczących wpływu unijnej polityki Justice for Growth na wykonywanie zawodów prawniczych.

Podstawą prezentacji był raport ELF poświęcony temu zagadnieniu.

Anna Drozd przedstawiła pisemną aktualizację dotyczącą podejścia CCBE do kontaktów i relacji z Microsoft.

Peter McNamee przedstawił aktualizację dotyczącą „International Joint Statement on the Protection of International Justice and the Integrity of International Law”.

Punkt odnosił się do wspólnego stanowiska międzynarodowego dotyczącego ochrony integralności prawa międzynarodowego oraz instytucji międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości.

W końcowej części materiałów uczestnikom przekazano aktualizacje pisemne dotyczące: działalności European Lawyers Foundation we wrześniu 2026 r., zagadnień migracyjnych i zagadnień podatkowych.

Posiedzenie potwierdziło, że w bieżącej działalności CCBE szczególne znaczenie mają obecnie zagadnienia związane z ochroną praworządności, niezależności adwokatury i zawodu prawnika, ochroną tajemnicy zawodowej oraz gwarancjami praw procesowych.

Znaczna część obrad dotyczyła również aktywności legislacyjnej Unii Europejskiej, zwłaszcza w obszarze współpracy karnej, Europolu, Eurojustu, EPPO, CSDDD, AML oraz możliwych zmian rozporządzenia Bruksela Ia.

Istotnym kierunkiem aktywności CCBE pozostaje także oddziaływanie na procesy związane z cyfryzacją i sztuczną inteligencją oraz rozwijanie współpracy z Komisją Europejską, Parlamentem Europejskim, Radą Europy, Europejskim Trybunałem Praw Człowieka i sądami Unii Europejskiej.

Adw. Bartosz Grohman apelował o podjęcie działań wspierających starszych adwokatów w zapoznawaniu się z nowymi technologiami, tak, aby nie odchodzili z zawodu.

Na koniec posiedzenia uczestnicy upamiętnili adw. Jamesa McGuilla, Prezesa CCBE w 2022 roku, który zmarł 6 września. Adw. Bartosz Grohman zabrał głos, wspominając Jamesa. Przypominał, jak razem pisali uchwałę CCBE z 25 lutego 2022 jednoznacznie potępiającą agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę wskazując na naruszenia przez Rosję prawa międzynarodowego i łamanie podpisanych przez Federację Rosyjską traktatów - m.in. art. 1, 2 i 3 Memorandum Budapeszteńskiego z 1994 roku.

Polska Delegacja wzięła udział w posiedzeniu w składzie: adw. Bartosz Grohman, przedstawiciel NRA oraz Przewodniczący Delegacji oraz mec. Przemysław Rosiak, mec. Alicja Jagielska-Burduk oraz mec. Katarzyna Lachowicz, reprezentujący KIRP.

Wszelkie dokumenty i stanowiska dostępne są na stronie: www.ccbe.eu.