• Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka Sejmu RP w dniu 16 października 2025 r. jednogłośnie podjęła formalną inicjatywę ustawodawczą dotyczącą nowelizacji ustawy – Prawo o adwokaturze.
• Projekt został opracowany przez Naczelną Radę Adwokacką i stanowi kompleksową propozycję zmian dostosowujących ustawę do współczesnych realiów wykonywania zawodu oraz funkcjonowania samorządu adwokackiego.
• W posiedzeniu Komisji udział wziął adw. Przemysław Rosati, Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej, który wraz z adw. Dorota Kulińską, członkiem Prezydium NRA, od początku uczestniczą w pracach nad reformą ustawy.

Kluczowe zmiany w ustawie – Prawo o adwokaturze
1) Zniesienie obowiązku zapewnienia zastępstwa z powodu urlopu (art. 37a)
Dotychczas przepisy wymagały od adwokata zapewnienia substytucji m.in. w czasie urlopu. Nowe brzmienie art. 37a upraszcza ten obowiązek – adwokat musi zapewnić zastępstwo tylko w razie przemijającej przeszkody w wykonywaniu zawodu, tak aby prowadzone sprawy nie doznały uszczerbku. Zniesienie obowiązku substytucji w przypadku urlopu to wyraz zaufania do samodzielności i odpowiedzialności zawodowej adwokatów.
– „To rozwiązanie kończy niepotrzebne formalizmy i przywraca realną elastyczność w planowaniu pracy zawodowej. Zawód adwokata to zawód zaufania publicznego, a nowe przepisy są tego wyrazem” – podkreśla adw. Przemysław Rosati, Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej.

2) Wprowadzenie zakazu posługiwania się tytułem zawodowym 
Projekt przewiduje wprowadzenie przepisu zakazującego posługiwania się tytułem zawodowym „adwokat”, przewidując za tego rodzaju zachowanie sankcję w postaci kary odgraniczenia wolności albo grzywny. 

3) Nowe zadania samorządu adwokackiego (art. 3 ust. 1 pkt 7–13)
Rozszerzono katalog ustawowych zadań samorządu adwokackiego, aby odzwierciedlał rzeczywiste funkcje, jakie adwokatura już dziś pełni. 
Dodano m.in. obowiązki w zakresie:

• ochrony godności zawodu oraz indywidualnych i zbiorowych interesów członków adwokatury,
• współpracy z organami administracji publicznej, organizacjami pozarządowymi, w tym zawodami zaufania publicznego, zarówno w kraju, jak i za granicą,
• działań edukacyjnych – w tym prowadzenia edukacji prawnej,
• działań na rzecz integracji środowiska adwokackiego,
• organizacji mediacji i arbitrażu.

4) Uregulowanie źródeł finansowania samorządu (nowy art. 1a)
Po raz pierwszy wprost wskazano, z jakich środków finansowana jest działalność samorządu adwokackiego. Oprócz składek członkowskich i opłat za wpisy na listy, przewidziano możliwość pozyskiwania środków z:

• darowizn, subwencji, dotacji,
• dochodów z własnej działalności (np. centrów mediacyjnych),
• majątku własnego izb i NRA.

5) Doprecyzowanie istoty świadczenia pomocy prawnej (art. 4, 4aa, 4ab)
Nowelizacja po raz pierwszy precyzuje definicje świadczenia pomocy prawnej.
Pomoc prawna świadczona przez adwokata obejmuje nie tylko reprezentację przed sądami i porady prawne, ale także:

• pośrednictwo przy zawieraniu umów dotyczących pomocy prawnej,
• udzielanie pełnomocnictw,
• dochodzenie roszczeń osób trzecich, np. jako pełnomocnik podmiotów zajmujących się odzyskiwaniem wierzytelności.

6) Możliwość orzekania o czasowej niezdolności do wykonywania zawodu (art. 4c)
Zrezygnowano z kwalifikowania niezdolności do wykonywania zawodu jako trwałej. Także odwracalna niezdolność do wykonywania zawodu może być podstawą zawieszenia adwokata. Okręgowe rady adwokackie będą mogły zawieszać adwokata także w przypadku czasowych przeszkód zdrowotnych lub osobistych. Zmiana ta ma na celu ochronę interesu publicznego oraz ochronę zawodu adwokata. 

7) Nowe zasady funkcjonowania organów adwokatury (art. 12)
Uregulowano szczegółowo tryb pracy organów samorządowych. Przepisy przewidują:

• możliwość obrad w trybie stacjonarnym, zdalnym lub hybrydowym,
• podejmowanie uchwał w trybie obiegowym,
• zasadę podejmowania uchwał większością głosów, z decydującym głosem przewodniczącego przy równości głosów,
• wprowadzenie kadencyjności Rzecznika Dyscyplinarnego Adwokatury, Prezesa Wyższego Sądu Dyscyplinarnego, Przewodniczącego Wyższej Komisji Rewizyjnej oraz rzeczników dyscyplinarnych izb, prezesów sądów dyscyplinarnych i przewodniczący komisji rewizyjnych.

8) Uproszczenia proceduralne

• Skrócenie terminu zgłoszenia siedziby zawodowej z 30 do 3 dni (art. 70, 71),
• wprowadzenie doręczeń elektronicznych w postępowaniach dyscyplinarnych (art. 93b),
• Nowe i czytelne zasady zawieszenia za zaległości w składkach członkowskich (art. 44),
• Możliwość stosowania postępowania mediacyjnego w sprawach dyscyplinarnych (art. 93c),
• Rozszerzenie uprawnień aplikantów do podpisywania pism procesowych z upoważnienia adwokata (art. 77).

9) Egzaminy wstępne na aplikację adwokacką w każdej izbie (art. 75a i 75e)
Nowelizacja przewiduje, że komisje kwalifikacyjne do przeprowadzania egzaminów wstępnych na aplikację adwokacką będą działać na obszarze właściwości każdej okręgowej rady adwokackiej, a nie – jak dotąd – jedynie w wyznaczonych izbach. Ułatwi to kandydatom dostęp do zawodu i ograniczy koszty dojazdów oraz logistyki związanej z przystąpieniem do egzaminu.
Jednocześnie zmniejszono liczebność komisji kwalifikacyjnej do pięciu członków (trzech przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości i dwóch delegowanych przez NRA), a także wprowadzono instytucję członków rezerwowych, co zwiększy sprawność i efektywność działania komisji w razie nieobecności członków stałych.

10) Poszerzenie kompetencji Naczelnej Rady Adwokackiej 
Projekt przewiduje powierzenie NRA kompetencji do:

• uchwalenia wysokości zryczałtowanej opłaty za czynności okręgowych rad adwokackich związane z wpisem na listy adwokatów i aplikantów adwokackich, 
• ustalenia zasad objęcia adwokatów umowami generalnymi ubezpieczenia OC,
• uchwalenia zbioru zasad etyki adwokackiej i godności zawodu.

Prace nad ustawą w 2025 roku – przebieg działań legislacyjnych
Projekt nowelizacji ustawy – Prawo o adwokaturze został przygotowany przez Naczelną Radę Adwokacką w poprzedniej kadencji i złożony do Sejmu jako petycja legislacyjna. 
Prace nad nim trwały przez cały rok 2025 i objęły następujące etapy:

1. 6 marca 2025 r. – adw. Przemysław Rosati, Prezes NRA, przedstawił projekt podczas posiedzenia Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka.
2. 8 lipca 2025 r. – Komisja rozpatrzyła projekt. NRA reprezentowała adw. Dorota Kulińska, Członek Prezydium NRA i Dyrektor Instytutu Legislacji i Prac Parlamentarnych.
3. 30 lipca i 5 sierpnia 2025 r. – odbyły się spotkania robocze w Ministerstwie Sprawiedliwości. Ministerstwo wyraziło akceptację dla większości przepisów, zastrzegając konieczność konsultacji w czterech kwestiach.
4. 7 października 2025 r. – Prezes NRA oraz adw. Dorota Kulińska wzięli udział w kolejnym posiedzeniu Komisji.
5. 16 października 2025 r. – Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka przyjęła formalnie inicjatywę ustawodawczą i przekazała projekt do dalszych prac sejmowych.

Znaczenie reformy dla środowiska adwokackiego
Projektowana nowelizacja ma na celu:

• dostosowanie przepisów do nowoczesnych form wykonywania zawodu,
• zapewnienie sprawnego działania samorządu,
• wzmocnienie niezależności adwokatury jako zawodu zaufania publicznego.

– „Przedstawiony projekt jest wyrazem dojrzałości i odpowiedzialności samorządu adwokackiego za jakość prawa regulującego nasz zawód. To projekt przemyślany, nowoczesny i zgodny z wartościami Adwokatury” – zaznacza adw. Przemysław Rosati, Prezes NRA.

Naczelna Rada Adwokacka będzie na bieżąco informować o dalszym przebiegu prac legislacyjnych.