- Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przedstawiło opinie do projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu oraz do projektu rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie.
- Prezydium NRA oceniło pozytywnie kierunek projektowanych zmian, uznając je za kolejny krok w stronę koniecznego urealnienia stawek wynagrodzeń za pomoc prawną świadczoną z urzędu oraz za czynności adwokackie. Jednak w wielu aspektach wyraziło jednoznacznie negatywną opinię.
- Decyzja o przedstawieniu opinii została podjęta uchwałą podczas posiedzenia Prezydium NRA w dniu 29 maja 2025 r.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podczas posiedzenia w dniu 29 maja 2025 r. podjęło uchwałę nr 671/2025, w której przedstawiło opinię do dwóch projektów rozporządzeń Ministra Sprawiedliwości:
- zmieniającego rozporządzenie w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (B894),
- zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie (B896).
Prezydium NRA pozytywnie oceniło kierunek zmian polegających na częściowym urealnieniu wysokości opłat i wynagrodzeń, jednak równocześnie wyraziło szereg istotnych zastrzeżeń.
Główne zarzuty dotyczą m.in.:
- braku kompleksowej waloryzacji stawek we wszystkich kategoriach spraw, zwłaszcza we wszystkich kategoriach spraw karnych i o wykroczenia,
- nieuwzględnienia wynagrodzenia za dyżury w postępowaniach przyspieszonych,
- utrzymywania przepisu § 6, który uzależnia wypłatę wynagrodzenia od uprzedniego wykazania bezskuteczności egzekucji,
- braku dostosowania stawek do aktualnych realiów ekonomicznych i kosztów prowadzenia działalności.
Prezydium NRA zwróciło uwagę, że od ponad 20 lat stawki za pomoc prawną z urzędu pozostają na niezmienionym poziomie, co w kontekście inflacji i rosnących kosztów działalności czyni je dalece nieadekwatnymi. Przykładowo, wynagrodzenie w sprawie karnej w dochodzeniu, które w 2015 r. stanowiło 20,58% ówczesnego minimalnego wynagrodzenia, dziś – przy zachowaniu tej proporcji – powinno wzrosnąć do 873 zł. Podobne wyliczenia przedstawiono dla spraw o rozwód czy stwierdzenie nabycia spadku.
Naczelna Rada Adwokacka jednoznacznie wskazuje, że system wynagradzania adwokatów za pomoc prawną z urzędu wymaga natychmiastowej, systemowej reformy – zarówno poprzez waloryzację stawek, jak i eliminację przepisów obciążających adwokatów obowiązkami wykraczającymi poza ramy świadczenia pomocy prawnej.
Uchwała została przekazana Ministrowi Sprawiedliwości pismem adw. Przemysława Rosatiego, Prezesa NRA z dnia 2 czerwca 2025 r.
(czytaj pismo przewodnie)
(czytaj opinię)
