Pierwszą część spotkania poprowadził dr adw. Rafał Morek – mediator, arbiter, uznany ekspert w dziedzinie międzynarodowego arbitrażu, mediacji i prawa budowlanego, autor licznych publikacji naukowych i specjalistycznych. Głównym tematem wystąpienia była wykładnia art. 103 § 3 pkt 1¹ i 2 Kodeksu postępowania cywilnego, w szczególności możliwość zastosowania tzw. sankcji kosztowej w przypadku nieuzasadnionej odmowy poddania się mediacji lub niestawiennictwa na posiedzeniu mediacyjnym bez usprawiedliwienia.

Ekspert omówił przesłanki stosowania tych regulacji, zwracając uwagę na znaczenie właściwego uzasadnienia odmowy udziału w mediacji. Podkreślił, że to w interesie stron oraz reprezentujących je pełnomocników leży przedstawienie okoliczności wskazujących na istnienie uzasadnionej przyczyny odmowy. Dopiero wówczas sąd może dokonać ich oceny.

Dyskusję wywołały przykłady praktyczne, w tym sytuacje, w których brak odpowiedzi na wezwanie do zapłaty czy propozycję polubownego rozwiązania sporu może mieć znaczenie przy ocenie postawy strony wobec mediacji.

Dr Rafał Morek przedstawił również szerszą perspektywę funkcjonowania mediacji w Polsce i na świecie, odnosząc się do rozwiązań przyjętych w innych państwach europejskich.

Jak zauważyła adw. Katarzyna Ząbkiewicz, sankcja kosztowa może stanowić jeden z instrumentów zachęcających strony do częstszego korzystania z mediacji i poszukiwania porozumienia bez konieczności prowadzenia długotrwałego postępowania sądowego.

Ważnym punktem spotkania była refleksja nad społecznym znaczeniem mediacji. Przywołano fragment orzeczenia sądowego, w którym podkreślono, że pozytywne skutki polubownego rozwiązywania konfliktów wykraczają poza granice pojedynczej sprawy.
Mediacja może bowiem nie tylko prowadzić do zakończenia konkretnego sporu, ale również sprzyjać ograniczaniu napięć społecznych, budowaniu dialogu i wzmacnianiu zaufania między stronami.W tym kontekście zwrócono uwagę na szczególną rolę prawników, którzy – obok reprezentowania interesów swoich klientów – mogą wspierać poszukiwanie rozwiązań opartych na porozumieniu.

Sędziowie i pełnomocnicy we wspólnym dialogu o mediacji
Gościem spotkania była także sędzia Justyna Stalewska, orzekająca w Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy, delegowana do Sądu Okręgowego w Warszawie, posiadająca również uprawnienia mediatora i będąca członkinią Stowarzyszenia Sędziów Polskich „GEMME” Polska. Sędzia przedstawiła cele i działalność Stowarzyszenia  z uwzględnieniem projektu „Sędziowie pełnomocnikom o mediacji”. Inicjatywa ta, realizowana już w kilku Izbach Adwokackich, spotkała się z dużym zainteresowaniem i otwartością środowiska adwokackiego. Podczas wystąpienia omówiono także oczekiwania sędziów wobec mediatorów oraz możliwości usprawnienia współpracy na poszczególnych etapach postępowania, w tym podczas posiedzeń przygotowawczych.

Wymiana doświadczeń i dobrych praktyk
Istotną część spotkania stanowiła dyskusja z udziałem prezesów i koordynatorów Centrów Mediacyjnych przy Izbach Adwokackich. Uczestnicy podzielili się doświadczeniami oraz rozwiązaniami stosowanymi w codziennej praktyce, które pozwalają profesjonalizować proces mediacji, usprawniać organizację pracy mediatorów i ułatwiać współpracę z pełnomocnikami stron.
Rozmowy pokazały, jak ważne są regularna wymiana wiedzy, wspólne wypracowywanie standardów oraz budowanie współpracy między przedstawicielami środowisk prawniczych zaangażowanych w rozwój mediacji.