Stanowisko NRA do projektu zmiany ustawy o komornikach sądowych

19.09.2014

Przedstawiamy stanowisko Naczelnej Rady Adwokackiej do projektu ustawy o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 30 maja 2014 r.


Dnia 30 maja 2014 r. na ręce Marszałka Sejmu wpłynął projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376; zwana dalej ukse). Projektodawcy proponują zmianę art. 8 ust. 8 ukse zmieniając jego brzmienie na następujące:


8. Komornik wybrany przez wierzyciela odmawia jednak wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia lub podjęcia innych czynności wchodzących w zakres jego ustawowych zadań, jeżeli:


a) wpływ spraw do jego kancelarii w roku poprzednim przekroczył 2 000 spraw a w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji zaległość przekracza sześć miesięcy i skuteczność egzekucji nie przekroczyła 35%


b) wpływ spraw do jego kancelarii w roku poprzednim przekroczył 5 000 spraw a w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji zaległość przekracza sześć miesięcy i skuteczność egzekucji nie przekroczyła 40%


Zaległość tę oblicza się, dzieląc liczbę spraw niezałatwionych w poprzednim półroczu przez średni miesięczny wpływ spraw w poprzednim półroczu, wyłączając sprawy o egzekucję świadczeń powtarzających się. Minimalny próg skuteczności egzekucji w ostatnim roku statystycznym, liczony jest jako odsetek załatwień poprzez wyegzekwowanie świadczenia w odniesieniu do wpływu.


Na wstępie należy zauważyć, że nowelizacja ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 24 maja 2007 r. zmieniła dotychczasową zasadę, że w jednym rewirze działał jeden komornik. Od 2008 roku w jednym rewirze może działać wielu komorników, a o ich liczbie decyduje Minister Sprawiedliwości. Komornik działa na obszarze swojego rewiru komorniczego, jednak wierzyciel ma prawo wyboru komornika na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z wyjątkiem spraw o egzekucję z nieruchomości oraz spraw, w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio. Wierzyciel, dokonując wyboru komornika, składa wraz z wnioskiem o wszczęcie egzekucji oświadczenie na piśmie, że korzysta z prawa wyboru komornika (art. 8 ust. 6 ukse). Jak wspomniano, powyższa zasada została wprowadzona przez ww. nowelizację do ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, gdyż przed rokiem 2008 wierzyciel miał prawo wyboru komornika jedynie w granicach właściwości sądu apelacyjnego.


Zgodnie z ustawą komornik wybrany przez wierzyciela nie może odmówić wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia lub podjęcia innych czynności wchodzących w zakres jego ustawowych zadań, jeżeli byłyby prowadzone w obszarze właściwości sądu apelacyjnego obejmującego jego rewir (art. 8 ust. 7 u.k.s.e.). Ograniczenie tego prawa wskazuje art. 8 ust. 8 u.k.s.e., który nakazuje odmowę wszczęcia egzekucji, wykonania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia lub podjęcia innych czynności wchodzących w zakres jego zadań, jeżeli w zakresie prowadzonych przez niego egzekucji zaległość przekracza sześć miesięcy.


Zgodnie z korporacyjnym kodeksem etyki komornicy mogą konkurować między sobą jedynie poprzez podnoszenie sprawności, szybkości i rzetelności czynności egzekucyjnych. Inne działania mające na celu wpływanie w sposób bezpośredni lub pośredni na wybór wierzyciela są niedozwolone. Należy zauważyć, że to właśnie zmiana przepisów ustawy dokonana w roku 2007, umożliwiająca wierzycielom wybór komornika spowodowała, że kancelarie komornicze rozpoczęły konkurować między sobą poprzez podnoszenie swej skuteczności. Jeżeli bowiem wierzyciel mógł skierować sprawy do dowolnego komornika, każdy z nich podejmował czynności jak najszybciej, a sprawy starał się prowadzić jak najefektywniej, tak aby to jego kancelaria została wybrana przez tego i innych klientów w późniejszym czasie.


W uzasadnieniu do poselskiego projektu o zmianie ustawy wskazuje się, że „Możliwość odmowy wszczęcia egzekucji, niewątpliwie zwiększająca konkurencję między komornikami, doprowadziła do znacznego rozwarstwienia wielkości kancelarii komorniczych przez rozrośnięcie się niektórych z nich i pominięcia komorników sprawnych i skutecznych. Wystąpiło również negatywne zjawisko spadku efektywności egzekucji w miarę wzrostu wpływu spraw do kancelarii komorniczej, która w największych kancelariach wynosi zaledwie ok 12 % (z wpływem powyżej 50 000 spraw)”. Dodatkowo posłowie uznali, iż właściwym środkiem zaradczym temu zjawisku będzie racjonalizacja wpływu spraw do poszczególnych komorników poprzez nagrodzenie efektywnych i skutecznych komorników możliwością przyjmowania spraw z wyboru spoza rewiru. Zdaniem projektodawców „wprowadzenie projektowanej zmiany art. 8 ust. 8 ukse pozwoli na powstanie w dłuższym okresie czasu większej ilości kancelarii komorniczych znajdujących się w przedziale wpływu spraw miedzy 2000-5000 rocznie, czyli najskuteczniejszych i najefektywniejszych”.


Zdaniem Naczelnej Rady Adwokackiej proponowana zmiana art. 8 ust. 8 ukse przeczy podejmowanym przez ustawodawcę działaniom mającym na celu deregulację zawodów prawniczych. Dotychczasowe zmiany w tej i innych ustawach korporacyjnych miały na celu urynkowienie usług prawniczych i podejmowane były w duchu konstytucyjnej zasady swobody podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Aktualnie komornicy prowadzą kancelarie na własne ryzyko, ich działalność pomimo podleganiu nadzorowi judykacyjnemu i administracyjnemu nosi cechy działalności gospodarczej. W opinii Naczelnej Rady Adwokackiej ograniczenie swobody wykonywania zawodu komornika przyniosłoby skutki odmienne od zamierzonych, jak i przede wszystkim sprzeczne z zasadami wolnej konkurencji.


Naczelna Rada Adwokacka stoi na stanowisku, że proponowane zmiany mogą mieć charakter dyskryminujący i antykonkurencyjny, bowiem wskazane rozwiązania w praktyce uderzą w większe kancelarie komornicze. Zdaniem NRA wolny rynek jest zdolny do samoregulacji i ingerencja weń ustawodawcy na tym poziomie jest niewskazana. Samoregulacja rynku odbywać się bowiem może, z pełnym powodzeniem, poprzez wybór dokonywany przez samych wierzycieli, którzy będąc niezadowoleni z obsługi danej kancelarii komorniczej  będą unikać kierowania do niej nowych spraw lub też cofną złożony wcześniej wniosek o egzekucję.


Należy zauważyć, że istnienie i rozwój konkurencji na wszystkich rynkach właściwych, w tym rynku prawniczym leży w interesie publicznym. Nie ulega wątpliwości, że proponowana przez posłów zmiana pogarszają sytuację rynkową większych kancelarii komorniczych, poprzez konieczność legitymowania się „odpowiednią skutecznością”, podczas gdy mniejsze kancelarie, obsługujące do 2 000 spraw rocznie, nie będą musiały wykazywać się taką skutecznością.


Dla Naczelnej Rady Adwokackiej nie są również jasne kryteria „załatwialności” spraw ustanowione dla danych kancelarii komorniczych. Obliczenia dokonane przez projektodawców nie uwzględniają bowiem specyfiki spraw, którymi zajmuje się dana kancelaria komornicza

(np. dłużnicy wielokrotni/jednokrotni, wierzyciele masowi/indywidualni).


Niewątpliwie zasada ochrony konkurencji obowiązuje także na rynku komorniczym. Zgodnie z decyzją prezesa UOKiK z dnia 31 marca 2014 (decyzja nr RKT – 04/2014) uznaje się, że praktyki ograniczające konkurencję na krajowym rynku czynności egzekucyjnych wykonywanych przez komorników sądowych, są sprzeczne z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów. Decyzją tą Prezes UOKiK uznał za praktykę ograniczającą konkurencję „zawarcie przez Krajową Radę Komorniczą z siedzibą w Warszawie porozumienia ograniczającego konkurencję na krajowym rynku czynności egzekucyjnych wykonywanych przez komorników sądowych polegającego na zobowiązaniu komorników w „Kodeksie etyki zawodowej komornika”, pod groźbą pociągnięcia do odpowiedzialności dyscyplinarnej, do powstrzymania się od wpływania w sposób bezpośredni lub pośredni na wybór komornika dokonywany przez wierzycieli i zabiegania o wierzycieli w sposób inny aniżeli podnoszenie sprawności, szybkości i rzetelności prowadzonych czynności egzekucyjnych, w tym do powstrzymania się od zaniżania kosztów egzekucyjnych, prowadzenia spraw egzekucyjnych bez wzywania i pozyskiwania zaliczek od wierzycieli, bądź wzywania i pozyskiwania tychże zaliczek, w wysokości niewystarczającej na pokrycie wydatków gotówkowych koniecznych do wykonania wniosków egzekucyjnych, co stanowi naruszenie art. 6 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów”.


Mając na uwadze treść powyższej decyzji Naczelna Rada Adwokacka stoi na stanowisku, że działania ustawodawcy, których skutkiem będzie wpływanie w sposób bezpośredni na wybór komornika dokonywany przez wierzycieli (komornik przy braku spełnienia przesłanek o których mowa w art. 8 ust. 8 nie będzie mógł przyjąć nowej sprawy) stanowić będzie praktykę ograniczającą konkurencję.


Wobec powyższego Naczelna Rada Adwokacka opiniuje projekt negatywnie.


Andrzej Zwara


Prezes Naczelnej Rady Adwokackiej

Tagi: NRA

Share on FacebookShare on TwitterShare on LinkedInSend Email