Konsultacje publiczne a jakość prawna

09.05.2012

Prawo powinno być budowane razem z obywatelami a nie obok nich – do takiego wnisku doszli uczestnicy konferencji, która odbyła się 8 maja br. w Pałacu Lubomirskich w Warszawie. Celem spotkania było poddanie ocenie aktualnie obowiązujących procedur konsultacji publicznych oraz zaproponowanie kierunku niezbędnych zmian.

Debata odbyła się w ramach projektu „Zarządzanie zmianą w otoczeniu formalno-prawnym przedsiębiorstw”, realizowanego przez Business Centre Club we współpracy z Naczelną Radą Adwokacką, które jest partnerem merytorycznym projektu.

Konferencję otworzyli Marek Goliszewski, prezes BCC oraz adw. Andrzej Zwara, prezes NRA. Obaj podkreślili znaczenie wypracowania dobrego modelu konsultacji środowiskowych dla jakości prawa. Adw. Andrzej Zwara zaznaczył, że obranie odpowiedniego kierunku dyskusyjnego pomiędzy ekspertami a legislatorami będzie miało znaczenie zapobiegawcze w ponoszeniu ewentualnych negatywnych konsekwencji stosowania nie do końca przemyślanych przez ustawodawców przepisów prawa.

W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele rządu, parlamentu, związków zawodowych i pracodawców: minister Maciej Berek, prezes Rządowego Centrum Legislacji, minister Mariusz Haładyj, podsekretarz stanu w Ministerstwie Gospodarki, dr Adam Bodnar, wiceprezes Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, prof. Krzysztof Jasiecki z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, Zygmunt Mierzejewski, wiceprzewodniczący Forum Związków Zawodowych oraz Witold Michałek, ekspert Business Centre Club.

- Istnieje groźba minimalizacji konsultacji społecznych – powiedział w swoim wystąpieniu prof. Krzysztof Jasiecki. Minister Maciej Berek podzielił to zdanie. – Konsultacje publiczne ze strony resortów nie są satysfakcjonujące, ale w Rządowym Centrum Legislacji dążymy do nadania procesowi tworzenia prawa transparentności – oznajmił. Minister wymienił kilka narzędzi, takich jak dialog bezpośredni i online, które powinny być stosowane w  prowadzeniu dyskusji z różnymi partnerami społecznymi. Zaznaczył jednak konieczność określenia granicy, gdzie kończy się konsultacja a  zaczyna pełna odpowiedzialność administracji publicznej za podejmowane decyzje.

Minister Mariusz Haładyj natomiast omówił pilotażowy projekt Ministerstwa Gospodarki w zakresie prowadzenia konsultacji online oraz opracowany przez resort „Podręcznik do prowadzenia konsultacji społecznych na różnych etapach rozwiązywania problemu”, którego zadaniem jest przedstawienie dobrych zasad dialogu z partnerami społecznymi podczas tworzenia aktów i dokumentów prawnych. Podręcznik wprowadza przejrzyste reguły zasięgania opinii, a także systematyzuje stan prawny w tym zakresie.  Minister zaznaczył, że skuteczniejszą formą wypracowania dobrych praktyk i zasad partycypacji jest ich promowanie, a niżeli ciągłe poprawianie legislacji.

Zygmunt Mierzejewski, w imieniu Forum Związków Zawodowych, podkreślał, że przy opracowywaniu modelu dialogu społecznego ważne jest regulowanie strategii przekazu informacji. Zauważył, że nadal niekonsultowane są propozycje legislacyjne posłów i inicjatywy społeczne.

Zdaniem  Witolda Michałka, który reprezentował gospodarzy debaty, tolerowanie wadliwego sposobu tworzenia prawa w Polsce ma negatywny wpływ na jego późniejsze stosowanie. Ekspert BCC zaznaczył konieczność rzeczywistej partycypacji partnerów społecznych w opiniowaniu aktów prawnych. – Autorzy projektów zaniedbują zasady konsultacji społecznych co prowadzi do osłabienia jakości prawa – stwierdził. Zauważył również, że w Polsce rozkręca się rodzaj „spirali destrukcyjnej” polegającej na wzajemnej nieufności pomiędzy ustawodawcami a partnerami społecznymi, których zadaniem jest zapewnienie specjalistycznej analizy aktów prawnych i problemów merytorycznych.

Dr Adam Bodnar zwrócił natomiast  szczególną uwagę na etap wejścia ustawy w życie. – W Polsce brakuje refleksji postlegislacyjnych – powiedział.

Program debaty obejmował również diagnozę aktualnego stanu konsultacji publicznych w Polsce. Krótka sonda została przeprowadzona wśród słuchaczy debaty. Pytania dotyczyły oceny zależności pomiędzy jakością konsultacji publicznych i stanowionego prawa a rozwojem polskiej gospodarki. Następnie, dr Tomasz Zalasiński dokonał prezentacji modelowej procedury konsultacji w procesie tworzenia prawa. Model, przygotowany przez pracowników Kancelarii Domański Zakrzewski Palinka sp. k.,  zamyka się w czterech etapach:

1)      konsultacje podczas analizy problemu regulacyjnego;

2)      konsultacje podczas prac nad złożeniem projektu ustawy;

3)      konsultacje podczas prac nad projektem ustawy;

4)      konsultacje na etapie badań postlegislacyjnych.

Model, cieszył się pozytywną oceną wśród uczestników panelu. Najbardziej problematyczna okazała się jednak wieloetapowość  projektu. W swoim komentarzu, minister Maciej Berek, przekonywał, że przy uchwalaniu ok. 150 ustaw rocznie, resort nie byłby w stanie stosować się do zasad tak złożonego modelu w każdym przypadku. Uznał konieczność rzetelnej analizy w celu dostosowania go do rzeczywistych możliwości i potrzeb. – Ten model jest teoretyczny, ale z aspiracjami – oznajmił Tomasz Zalasiński w odpowiedzi na pytanie ministra o gotowość przedstawionego projektu do stosowania w praktyce.

Mimo żywej dyskusji pomiędzy panelistami, debata pozostawiła wiele pytań bez odpowiedzi. Z uwagi na wyraźne niewyczerpanie tematu, prowadzący konferencję Sławomir Matczak, dziennikarz TVP Info, wyraził potrzebę zorganizowania kolejnego spotkania. Po części oficjalnej, paneliści oraz słuchacze mieli okazję kontynuowania podjętych kwestii  w rozmowach kuluarowych.

Więcej informacji na temat debaty pt. „Konsultacje publiczne a jakość prawna” oraz projektu „Zarządzanie zmianą w otoczeniu formalno-prawnym przedsiębiorstw” dostępnych jest na stronie www.bcc.org.pl/ks.

Tagi: NRA, konferencja, legislacja

Share on FacebookShare on TwitterShare on LinkedInSend Email