Działalność pro bono filarem globalnego świata prawnego

25.10.2013

Pomoc pro bono jest bezpłatna nie dlatego, że jest bezwartościowa lecz dlatego, że jest bezcenna – taka dewiza przyświecała uczestnikom VII Europejskiego Forum Pro Bono. W tym roku gospodarzem tego wydarzenia po raz pierwszy była Polska.

Forum odbyło się w Warszawie w Hotelu Sofitel Victoria w dniach 24-25 października br. Otwarcie poprowadzili Atanas Politov, przewodniczacy oddziału PILnet w Budapeszcie oraz Filip Czernicki, prezes Fundacji Uniwersyteckich Poradni Prawnych. Gości powitał sędzia Andrzej Rzepliński, prezes Trybunału Konstytucyjnego, związany z Helsińską Fundacją Praw Człowieka, specjalista w prawie karnym i prawach człowieka. W swoim wystąpieniu podkreślał znaczenie równego dostępu do wymiaru sprawiedliwości dla wszystkich grup społecznych – ze szczególną uwagą należy w tej materii traktować te grupy, które są najbardziej narażone na wykluczenie społeczne lub bezradność w sytuacjach, kiedy dochodzi do bezpośredniej konfrontacji z prawem.

Honorowym gościem sesji otwarcia forum była Shirin Ebadi, irańska prawniczka, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla, przyznanej w 2003 r. za działalność na rzecz demokracji i praw człowieka – w szczególności kobiet, dzieci i więźniów politycznych. Shirin Ebadi była jedną z pierwszych w historii Iranu kobiet wykonujących zawód sędziego. Po irańskiej rewolucji islamskiej w 1979 r. praktyka ta została jej jednak zakazana. W 1992 r. rozpoczęła działalność adwokacką. Broniła pro bono wielu opozycjonistów, za co została skazana na wygnanie w czerwcu 2009 r. W swojej mowie zawarła zarówno swoje doświadczenia jako adwokata prześladowanego za fakt bycia obrońcą więźniów politycznych, jak również tło ogólnej sytuacji w kraju ogarniętym przez reżim i dyktaturę.

Podczas dwudniowego forum odbyło się trzynaście paneli dyskusyjnych i dziewięć warsztatów. Charakter spotkań był międzynarodowy, a uczestnicy chętnie dzielili się swoimi doświadczeniami. Słuchacze mieli możliwość zapoznania się z systemami pro bono w wielu krajach ze wszystkich kontynentów.

Naczelną Radę Adwokacką reprezentowało trzech adwokatów: dr Monika Strus-Wołos, Mikołaj Pietrzak oraz Maciej Bednarkiewicz.

Adw. dr Monika Strus-Wołos, przewodnicząca Komisji ds. Wizerunku Zewnętrznego i Działalności Pro Bono przy NRA i jednocześnie członek Prezydium NRA, wzięła udział w panelu pt. „Raising the Bar”. Przybliżyła jak wygląda udzielanie pomocy prawnej pro bono w Polsce z punktu widzenia adwokatury. Podkreśliła długą tradycję tej formy świadczenia usług adwokackich na ziemiach polskich. Opowiedziała o mechanizmie organizacji Dni Bezpłatnych Porad Adwokackich, oraz o działaniach będących odpowiedzią na wypadki losowe – związane zarówno z narodowymi katastrofami jak i tragediami indywidualnych obywateli. Jako przewodnicząca misji zagranicznych Naczelnej Rady Adwokackiej, nawiązała do uczestnictwa NRA w nadzorze nad prawidłowym przebiegiem wyborów parlamentarnych w Gruzji oraz obserwacji przestrzegania praw człowieka w Kazachstanie. Wymieniła także bariery, z którymi zmierzyć się musi każdy adwokat chcący poszerzać swoje działania o pomoc pro bono. Do najważniejszych punktów należy tu nałożony przez państwo podatek VAT, który muszą odprowadzać adwokaci od każdej udzielonej bezpłatnie pomocy prawnej oraz podatek dochodowy, który z kolei powinny odprowadzać osoby korzystające z takiej pomocy oraz wiele przeszkód związanych z pracą biurowo-administracyjną, w tym szczegółowe kwestionariusze, których wypełnianie jest nie tylko czasochłonne ale niesie ze sobą zagrożenie złamania tajemnicy zawodowej. Adwokat podkreśliła, że pomimo problemów systemowych i nieskutecznych prób podejmowania rozmów z legislatorami polscy adwokaci chcą nieść bezinteresowną pomoc płynąca z potrzeby serca. – Bo hasło na naszym sztandarze brzmi „Potrzebującym – pomoc” – zakończyła.

Adw. Mikołaj Pietrzak, przewodniczący Komisji Praw Człowieka i Działalności Pro Bono przy NRA, był panelistą sesji dotyczącej współczesnego wyglądu platformy niesienia pomocy pro bono w Polsce i perspektyw na przyszłość. Przedstawił temat z punktu widzenia adwokata reprezentującego stosunkowo niewielką kancelarię. Podobnie jak adw. dr Monika Strus-Wołos, wielokrotnie podkreślał, że polska adwokatura zbudowana jest na posłannictwie. – Adwokat powołany jest do niesienia pomocy prawnej, także tej płynącej wyłącznie z potrzeby serca. – powiedział. Panelista zwrócił szczególną uwagę na rozgraniczenie dwóch kwestii: pomocy prawnej z urzędu, której zapewnienie leży w kompetencji państwa i działalności pro bono, będącej wyrazem indywidualnej ekspresji powołania zawodowego. Głos na sali podniosła również adw. Magdalena Fertak, wiceprzewodnicząca Komisji ds. Wizerunku Zewnętrznego i Działalności Pro Bono, która zaznaczyła, że adwokat jest zawsze tam, gdzie go potrzebują, a nie tam gdzie widzi źródło zarobkowania, co poparła swoimi obserwacjami z pracy w Komisji. W panelu został również wywołany temat współpracy profesjonalnych prawników z uniwersyteckimi klinikami oraz organizacjami typu NGO (organizacje pozarządowe). Uczestnicy mówili również o roli mediów w działalności pro bono. Dyskutanci byli zgodni, że w kontaktach z dziennikarzami należy być ostrożnym, aby nie zaszkodzić dobremu imieniu klienta.

W panleu na temat klinik prawa uczestniczył adw. Maciej Bednarkiewicz, członek i były prezes NRA. Zrelacjonował proces tworzenia i funkcjonowania Fundacji Academia Iuris. Fundacja powstała w 2002 r. Adw. Maciej Bednarkiewicz jest jednym z jej fundatorów. Wyliczył wymogi jakie Fundacja stawia przed współpracującymi z nią studentami prawa. Wyjaśnił, że student ma z takiej aktywności większą korzyść niż miałby z zarobku materialnego, gdyż poprzez realny kontakt z klientami i zaangażowanie w sprawy prawne poznaje meandry zawodowe i sam może przekonać się czy ścieżka, którą podąża jest właściwa. Dzięki temu unika błędów, które w przeciwnym wypadku mogłyby wpłynąć na jego karierę.

W innych blokach panelowych i warsztatowych, uczestnicy rozmawiali m.in. o projektach związanych z prawami mniejszości seksualnych oraz o prawach kobiet, roli jaką odgrywają związki adwokackie w pomocy pro bono, a także wpływie biznesu i wynalazków współczesnego świata na prawa człowieka.

Na zakończenie pierwszego dnia Forum, podczas uroczystej kolacji, wręczone zostały nagrody PILnet za działalność pro bono. Wyróżnieni zostali: Dominique Attias, Jean-Luc Bedos i Denis Chemla, a także Caritas Austria.

Forum jest jedyną platformą dającą możliwość międzynarodowej perspektywy porównawczej dotyczącej działalności pro bono, poznania rozwiązań obowiązujących i stosowanych w różnych krajach. Forum daje też organizacjom pozarządowym szansę uzyskania istotnej pomocy prawnej oraz zapewnia prawnikom sektora prywatnego możliwości działalności jako wolontariusze. Wydarzenie zorganizował PILnet (the Global Network for Public Interest Law), we współpracy m.in z Naczelną Radą Adwokacką. Patronat nad Forum objął Bronisław Komorowski, Prezydent RP.

Tagi: NRA, pomoc

Share on FacebookShare on TwitterShare on LinkedInSend Email