Dostęp do pomocy prawnej z urzędu wymaga reformy

14.09.2012

W nadchodzący weekend, 15-16 września, odbędzie się konferencja naukowa „Pomoc prawna z urzędu a prawo do sądu”. Najciekawsze wypowiedzi prelegentów będą na bieżąco umieszczane na facebookowym profilu Naczelnej Rady Adwokackiej.

Czy przeciętny obywatel jest świadomy, że jeśli nie ma wystarczających środków finansowych może starać się o pełnomocnika z urzędu? Czy instytucje śledcze informują o takiej możliwości zatrzymanych? Czy łatwo uzyskać pomoc prawną z urzędu w sprawach cywilnych lub administracyjnych? Z jakimi komplikacjami spotyka się adwokat prowadząc sprawy „z urzędu”?

Odpowiedzi na te pytania będą szukać eksperci z biura Rzecznika Praw Obywatelskich, sędziowie, prokuratorzy, przedstawiciele Europejskiego Trybunału Praw Człowieka oraz adwokaci specjalizujący się w prawie konstytucyjnym i w sprawach przed ETPCz.

Organizatorzy konferencji – Naczelna Rada Adwokacka wraz z Komisją Praw Człowieka przy NRA chcą, aby dyskusja na ten temat stała się impulsem do reformy systemu pomocy prawnej z urzędu, dzięki któremu będzie lepiej realizowane konstytucyjne prawo do sądu zarówno na płaszczyźnie karnej, cywilnej, administracyjno-sądowej. Na konferencji poruszona zostanie także problematyka przedsądowej pomocy prawnej z urzędu.

W szczególności samorząd adwokacki chce poruszyć następujące problemy:



  • Osoby, którym przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa, oraz osoby zatrzymane, rzadko kiedy żądają kontaktu z adwokatem. Organy śledcze często nie informują zatrzymanych o takiej możliwości. Tymczasem z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wynika, że państwo ma obowiązek zapewnić podejrzanemu kontakt z obrońcą już podczas pierwszego przesłuchania.


  • W sprawach cywilnych jednym z największych problemów dotyczących pomocy z urzędu jest wadliwy sposób uzyskania wynagrodzenia za prowadzoną sprawę. Jeśli adwokat wygra sprawę, koszty pokrywa strona, która przegrała. Wtedy zaczyna się długoterminowy proces odzyskania kosztów, co często łączy się z zaangażowaniem komornika i uruchomieniem postępowania egzekucyjnego. Zdaniem adwokatów koszty każdej sprawy prowadzonej z urzędu, niezależnie od wyniku procesu, powinny być pokrywane przez Skarb Państwa.


  • Adwokaci zwracają też uwagę na postępowanie administracyjne i sądowo administracyjne. Obecnie nie ma możliwości uzyskania pomocy prawnej z urzędu na etapie rozwiązania sporu przed organami administracyjnymi. Dopiero gdy sprawa trafi do sądu, obywatel może starać się o tego typu pomoc. Gdyby strona wcześniej miała taką możliwość, wiele spraw nie trafiłoby na wokandę. Tego typu rozwiązanie przyniosłoby również korzyść dla wymiaru sprawiedliwości w postaci odciążenia sądów.


  • W Polsce nie funkcjonuje pomoc prawna przedsądowa. Tę sytuację próbują naprawiać fundacje i prawnicy działający pro bono. Niemniej państwo zaniedbuje w tej sytuacji konstytucyjne prawo obywateli, których ochrona niejednokrotnie wymaga pomocy prawnej poza sądem lub przed rozpoczęciem postępowania sądowego.


  • W Polsce potrzebny jest odrębny organ, który decydowałby o przyznaniu pomocy prawnej z urzędu (obecnie decyduje o tym sędzia rozpoznający sprawę). Być może należałoby wprowadzić rozwiązanie wzorowane na systemie brytyjskim.




Czytaj: harmonogram konferencji



Tagi: człowieka, NRA, zaproszenie, komisja, konferencja

Share on FacebookShare on TwitterShare on LinkedInSend Email