Brakuje efektywnego mechanizmu zapewnienia kontaktu osoby zatrzymanej z adwokatem

18.09.2014

Międzyresortowy Zespół ds. Europejskiego Trybunału Praw Człowieka podczas posiedzenia, które odbyło się 17 września, omówił m.in. kwestię bezpłatnego dostępu do adwokata dla osób zatrzymanych przez policję.

Do udziału w spotkaniu zaproszeni zostali przedstawiciele Naczelnej Rady Adwokackiej, którą reprezentowali adw. Mikołaj Pietrzak i adw. Paweł Osik z Komisji Praw Człowieka przy NRA.

Jednym z punktów programu posiedzenia było omówienie potrzeby systemowego rozwiązania problemu zapewnienia bezpłatnej pomocy prawnej od chwili zatrzymania, w kontekście wykonania wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu ws. Płonka p. Polsce, Dzwonkowski p. Polsce oraz implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/48/UE z dnia 22 października 2013 r. w sprawie prawa dostępu do adwokata w postępowaniu karnym. Stan prac legislacyjnych w tym zakresie zaprezentowali przedstawiciele Ministerstwa Sprawiedliwości.

Adw. Mikołaj Pietrzak uznał, że w Polsce umożliwienie kontaktu z adwokatem w pierwszej chwili po zatrzymaniu jest wielkim problemem i cieszy się, że zostało to zauważone przez rząd. Przypomniał, że art. 245 § 1 k.p.k. zapewnia osobie zatrzymanej prawo do nawiązania kontaktu z adwokatem. Niemniej brakuje mechanizmów, które pozwoliłyby na pełną realizację tego przepisu. Dodał, że w niektórych miejscowościach sprawnie funkcjonuje współpraca pomiędzy okręgowymi radami adwokackimi, sądami i policją. ORA przekazuje do sądów listy adwokatów gotowych do pomocy, zaś sądy przekazują nazwiska policji. Niemniej – jak zaznaczył mec. Pietrzak – nie zmienia to faktu, że tego typu dobra praktyka nie zastąpi odgórnych mechanizmów i nie zwalnia państwa z obowiązku wykonania wyroku ETPCz ws Płonka p. Polsce. Wprowadzenie ich jest szczególnie ważne, gdyż w ten sposób zostanie zrealizowane prawo do pomocy prawnej dla osób najbardziej wrażliwych na naruszenia prawa do obrony. Obecnie przy tak dużej populacji adwokatów, która zdecydowanie wzrosła w ostatnich latach, problemem nie jest kłopot z dostępem do adwokata, a właśnie brak odpowiednich procedur.

Przewodniczący KPCz przy NRA podczas spotkania przypomniał też, że z danych zebranych przez NRA wynika, że bardzo niewielka liczba osób korzysta z pomocy obrońców w postępowaniu przygotowawczym. Statystki te są jeszcze niższe w odniesieniu do liczby przypadków nawiązywania kontaktu z adwokatem przez osobę zatrzymaną.

Adw. Paweł Osik podkreślił konieczność wprowadzenia mechanizmów, które będą pozwalały na nawiązanie kontaktu z adwokatem tuż po zatrzymaniu, gdy podejmowane są pierwsze czynności, mające często najistotniejsze znaczenie dla całego dalszego postępowania. Wtedy, gdy zatrzymany nie ma jeszcze statusu podejrzanego. Często wystarczający mógłby okazać się kontakt z adwokatem chociażby w formie telefonicznej.

Pani Justyna Chrzanowska, pełnomocnik MSZ ds. postępowań przed ETPCz, podsumowując spotkanie zaapelowała do Adwokatury o czynne uczestniczenie w realizacji zaleceń przyjętych w Deklaracji z Brighton w sprawie przyszłości Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Szczególnie istotne znaczenie miałoby zaangażowanie się Adwokatury w rozpowszechnianie orzeczeń ETPCz, chociażby poprzez tłumaczenie na język polski tych, które dotyczą zagadnień istotnych w codziennej pracy adwokatów.

Tagi: człowieka, komisja, europejskie

Share on FacebookShare on TwitterShare on LinkedInSend Email