Adwokat w demokratycznym państwie prawa - relacja z konferencji

22.11.2012

W dniu 16 listopada 2012r. we Wrocławiu odbyła się Konferencja „Adwokat w demokratycznym państwie prawa” zorganizowana przez Naczelną Radę Adwokacką i Komisję Doskonalenia Zawodowego przy NRA.

Osobami prowadzącymi byli: adw. Małgorzata Gruszecka – Członek Prezydium NRA, Opiekun Komisji Doskonalenia Zawodowego przy NRA oraz adw. Sławomir Krześ – Sekretarz Okręgowej Rady Adwokackiej we Wrocławiu.

W Konferencji  udział wzięli: Prezes NRA adw. Andrzej Zwara oraz Członkowie Prezydium NRA i Dziekani większości Okręgowych Rad Adwokackich, przedstawiciele środowiska adwokackiego, Biura Rzecznika Praw Obywatelskich i innych ważnych instytucji państwowych i społecznych. Wystąpienie zaprezentował także dr hab. prof. nadzw. Włodzimierz Gromski, Dziekan Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego.

Konferencja prowadzona była w systemie panelowym:

I Panel: Konstytucyjne i europejskie standardy pomocy prawnej

II Panel: Adwokat w postępowaniu cywilnym

III Panel: Adwokat w postępowaniu karnym i karnym wykonawczym

Moderatorami poszczególnych Paneli byli (odpowiednio):

I Panel: adw. Andrzej Malicki – Dziekan ORA we Wrocławiu

II Panel: adw. dr Małgorzata Kożuch – Członek NRA, wykładowca w Katedrze Prawa Europejskiego Wydziału Prawa i Administracji UJ w Krakowie

III Panel: adw. prof. dr hab. Jacek Giezek – wykładowca Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, członek ORA we Wrocławiu

prelegentami zaś :

Sędzia TK (w stanie spoczynku) Bohdan Zdziennicki, Sędzia TK Stanisław Rymar, adw. dr Małgorzata Kożuch (UJ), adw. prof. dr hab. Elwira Marszałkowska – Krześ (UWr), prof. dr hab. Piotr Machnikowski (UWr), adw. prof. dr hab. Maciej Gutowski (UAM w Poznaniu), SSA we Wrocławiu Agnieszka Piotrowska, dr Piotr Gil (UWr), prof. dr hab. Piotr Kardas (UJ), adw. prof. dr hab. Jacek Giezek (UWr), prof. dr hab. Jerzy Skorupka (UWr), prof. dr hab. Piotr Kruszyński (UW), adw. dr Dagmara Gruszecka (UWr).

Sponsorami Konferencji zostały HDI Asekuracja Towarzystwo Ubezpieczeń S.A. i PZU S.A. jako Partnerzy Wspierający.

Konferencja  wpisuje się w ważną w obecnym czasie tematykę dotyczącą demokratycznego państwa prawa i jego jakości. Środowisko adwokackie jest bowiem żywo zainteresowane kształtem wymiaru sprawiedliwości chociażby w związku z projektem zmian w kodeksie postępowania karnego, deregulacją zawodów prawniczych i związanym z tym poziomem pomocy prawnej, stawkami pomocy prawnej świadczonej z urzędu, czy pozycją Adwokatury na rynku usług prawnych.

Z uwagi na rangę konferencji, jej prelegentów,  moderatorów i osób prowadzących NRA zorganizowała konferencję w największej i najbardziej reprezentacyjnej części głównego gmachu Uniwersytetu Wrocławskiego – Auli Leopoldyna, będącej częścią Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego. Uczestnicy konferencji mieli także możliwość skorzystania ze Schodów Cesarskich, co dodatkowo podkreślało doniosłość konferencji.

Inauguracji dokonał Prezes NRA adw. Andrzej Zwara, który w swym wystąpieniu podkreślił doniosłość konferencji i jej cel wyrażający się w próbie identyfikacji zagrożeń płynących z obecnego życia społecznego. Prezes Zwara wskazywał na rolę adwokata w demokratycznym państwie prawa, która nakazuje naszemu środowisku stać na straży wolności konstytucyjnych wbrew różnorodnym zachowaniom obecnej klasy politycznej. Podkreślał także jedną z zasad deontologicznych naszego zawodu jaką jest służba i pomoc osobom potrzebującym bez względu na status społeczny.

Kontynuację myśli prezesa Andrzeja Zwary stanowiło wystąpienie dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego prof. dr hab. Włodzimierza Bromskiego, który wyraził zadowolenie z faktu zorganizowania konferencji, na której połączone zostaną głosy szerokiego środowiska prawniczego – praktyków z teoretykami. Wskazywał, iż dzięki takim spotkaniom możliwe będzie poznanie reguł rządzących obecnym światem, zidentyfikowanie zagrożeń i znalezienie antidotum.

Po głosach prezesa Andrzeja Zwary i dziekana Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, rozpoczęła się część panelowa. Pierwszy panel dotyczący konstytucyjnych i europejskich standardów pomocy prawnej prowadził dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej adw. Andrzej Malicki, który w krótkich acz ważnych słowach wskazał na doniosłą rolę Trybunału Konstytucyjnego, jego prerogatywy. Zwrócił także uwagę na swoistą rywalizację pomiędzy Trybunałem Konstytucyjnym a Sądem Najwyższym, co może praktykom prawa takim jak adwokaci utrudniać wykonywanie zawodu zgodnie z najwyższą starannością. Prelegentami w tym panelu byli dwaj sędziowie TK - Pan Bohdan Zdziennicki i Pan Stanisław Rymar oraz członek NRA i wykładowca UJ adw. dr Małgorzata Kożuch. Sędzia TK (w stanie spoczynku, były jego prezes) Bohdan Zdziennicki podkreślił olbrzymi udział adwokatów w tworzeniu prawa, wskazując ciekawą statystykę obecnego składu Sędziów TK, w którym na 15 sędziów aż trzech to byli adwokaci. Sędzia Zdziennicki zaakcentował także, że Adwokatura tworzona przez osoby wykonujące wolny zawód to przede wszystkim służba społeczna, nie zaś działalność osób  nastawionych na efekty ekonomiczne. Sędzia TK Stanisław Rymar omawiając funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego wskazał na konflikt wartości do ważenia przez Trybunał. Z jednej bowiem strony Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej nakazuje chronić interesy państwa a z drugiej obywatela, co nie zawsze daje się pogodzić chociażby poprzez zastosowanie zasady proporcjonalności przy ważeniu dóbr. Końcowe zdanie Sędziego Rymara zasługuje na wierne przytoczenie i wyróżnienie: „Adwokatura przyczyniła się do demokracji poprzez stałe domaganie się stosowania prawa”. Prelegentką w I panelu była także adw. dr Małgorzata Kożuch, której wystąpienie dotyczyło niezmiernie praktycznych aspektów wystąpień adwokatów przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwości i sądami zagranicznymi. Stwierdzenie pani mecenas, oparte na jej własnym ogromnym doświadczeniu, iż jako polscy adwokaci nie powinniśmy obawiać się swego poziomu, który jest wysoki-było ważnym sygnałem. Dr Kożuch omówiła charakter umocowania do występowania przed sądami zagranicznymi, który jest autonomicznie oceniany przez dane państwa, podkreśliła niezależność jaką musi charakteryzować się każde umocowanie, co przy zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę takiego pełnomocnika przez mandanta, uniemożliwia temu pierwszemu występowanie przed Trybunałem. Prelegentka wskazywała na problem związany z jakością tłumaczeń i autonomią pojęć prawnych, czego brak utożsamiania  niejednokrotnie może odbić się efekcie końcowym prowadzonej przez nas sprawy. Zaciekawienie uczestników wzbudził fragment wystąpienia, w którym dr Kożuch zwracała uwagę na jakość zeznań świadków i biegłych, których odpowiedzialność i rzetelność jest rygorystycznie traktowana, co niewątpliwie sprzyja prawdomówności i fachowości opinii. Pani Mecenas przybliżyła zgromadzonym instytucję adwokata generalnego, który przedstawia sędziom Trybunału stan faktyczny, prawny sprawy i propozycje rozstrzygnięcia, a także wskazała na odmienności związane z powoływaniem biegłych przed sądem europejskim bowiem to strona sama decyduje którego biegłego chce powołać, który przedstawia według niej uznany autorytet i jak taka opinia zostanie oceniona przez europejskich sędziów. List biegłych sądowych w wydaniu polskim przed tymi sądami nie ma. Prelegentka zwróciła także uwagę na istotną i ważką kwestię, a mianowicie fakt, iż przed europejskimi sądami dyskusja toczy się pomiędzy adwokatem a sędziami, nie zaś mocodawcą, co nie rzadko przybiera postać egzaminu. Jednakże, jak podkreśliła, polscy adwokaci jako osoby niezależne nie powinny obawiać się takich wystąpień bowiem są doskonale wyedukowane.

Blok konstytucyjny nieco przedłużył się tak więc panel drugi – cywilny rozpoczął się z małym opóźnieniem. Moderatorem tegoż została adw. dr Małgorzata Kożuch, która dzięki swej dyscyplinie, ciekawej formie kontrolowania czasu poszczególnych wystąpień  i ogólnemu uporządkowaniu, spowodowała zakończenie dyskusji w wyznaczonym czasie. Każdy z prelegentów w panelu cywilistycznym przygotował swoje wystąpienie w sposób bardzo merytoryczny. Prof. dr hab. Elwira Marszałkowska- Krześ szeroko i precyzyjne omówiła zmiany Kodeksu postępowania cywilnego po 3 maja 2012r., dokonując jednocześnie porównania z poprzednim stanem prawnym i wskazując na znaczenie praktyczne nowych rozwiązań oraz zadanie i rolę adwokata. Przybliżyła uczestnikom znaczenie dobrych obyczajów w postępowaniu dowodowym, znaną nam dobrze zasadę prekluzji dowodowej i konsekwencje tzw. kłamstwa procesowego. Wykład Pani Profesor zaprezentowany został także w formie pokazu multimedialnego, co ułatwiało przyswajanie cennych uwag. Prof. dr hab. Piotr Machnikowski zaś omówił projekt wspólnego Europejskiego Prawa Sprzedaży, nad którym trwają obecnie prace. Wskazał na równoległy do prawa krajowego porządek prawny w zakresie umów sprzedaży i opcjonalny charakter tego  prawa co oznacza, iż rozporządzenie to będzie prawem opcyjnym, tj. do wyboru przez strony obok prawa krajowego. Profesor Machnikowski podkreślił, iż za rok jako adwokaci będziemy mieli do czynienia z zupełnie nowym prawem i wówczas jako profesjonaliści będziemy zmuszeni do wskazania potencjalnemu klientowi, z którego porządku ma skorzystać – z krajowego czy europejskiego – przy dokonywaniu jakiekolwiek czynności prawnej związanej z zakupem bądź sprzedażą. Adwokat prof. dr hab. Maciej Gutowski z Uniwersytety Adama Mickiewicza w Poznaniu zaprezentował jakże często pomijany przy analizowaniu spraw wątek wadliwości czynności prawnych. Prezentacja profesora dokonana także przy pomocy multimedialnej uporządkowała wiedzę w tym zakresie, a z racji ciekawych spostrzeżeń prelegenta, został on poproszony o przekazanie swego wystąpienia w formie elektronicznej, celem zaprezentowania tegoż szerszemu gronu adwokatów, na co pan profesor bez wahania zgodził się. Sędzia Sądu Apelacyjnego, zasiadająca już w składzie Sędziów Sądu Najwyższego - Agnieszka Piotrowska, dziękując za zaproszenie, niejako pogłębiła wykład prof. dr hab. Elwiry Marszałkowskiej–Krześ dotyczący roli adwokata, o postępowanie odwoławcze. Prelegentka wskazywała na konieczność zaangażowania się adwokatów w postępowaniu drugoinstancyjnym by unikać zwłoki w przedstawianiu dowodów. Zaprezentowała także nowe, teoretyczne jak na razie, podejście do kwalifikacji i skutków zwłoki, dzieląc ją za prof. dr hab. Karolem Waitzem na zwłokę absolutną i relatywną. Ostatnim panelistą był dr Piotr Gil z Uniwersytetu Wrocławskiego, który przybliżył słuchaczom wpływ zmian w kodeksie postępowania cywilnego na postępowanie egzekucyjne i zabezpieczające. Prezentacja w formie multimedialnej, dzięki zgodzie pana doktora, zostanie udostępniona.

Intensywne dwa panele dobiegły końca, a zgromadzeni mogli wymienić poglądy w kuluarach częstując się lunchem, przygotowanym przez organizatora.

Ostatnim panelem był blok karnistyczny, prowadzony z dużą swobodą przez prof. dr hab. Jacka Giezka. Jednakże z racji nader ożywionej dyskusji i ripostach pomiędzy samymi prelegentami nawet prof. Giezkowi nie udało się okiełznać wymiany poglądów w zaplanowanym czasie, co całkowicie nie przeszkadzało zgromadzonym. Panel rozpoczął swym wystąpieniem prof. dr hab. Piotr Kardas z UJ, zwracając uwagę zebranym na dynamikę postępowania przygotowawczego i ważną rolę adwokata, co winno przejawiać się w bardziej aktywnym udziale obrońcy chociażby poprzez wnioski dowodowe. Profesor przybliżył w tym zakresie istotę zmian w projekcie Kodeksu postępowania karnego, która zrewolucjonizuje zachowanie stron w postępowaniu przygotowawczym. Rolę i pozycję adwokata w postępowaniu odwoławczym w trafnym i niesłychanie merytorycznym wystąpieniu  przedstawił prof. dr hab. Jerzego Skorupka – przedstawiciel Uniwersytetu Wrocławskiego Kierownik Katedry postępowania karnego, a jednocześnie Sędzia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu. Przedstawiciel Uniwersytetu Warszawskiego prof. dr hab. Piotr Kruszyński w ciekawy i praktyczny sposób przedstawił konstrukcję przemówienia końcowego adwokata, zwracając szczególną uwagę na konieczność doskonałej znajomości akt sprawy, omawiania dowodów, także tych niekorzystnych dla oskarżonego. Duże zainteresowanie, następnie szeroko komentowane w kuluarach, wywołała ta część wystąpienia Pana Profesora, w której omawiał on zasadność formułowania wniosków końcowych alternatywnych, stojąc na stanowisku dopuszczalności tegoż. Pan mecenas podkreślił, iż koniecznym jest ripostowanie na słowa oskarżenia, tak by to zawsze obrońca miał ostatnie słowo i ono pozostało w pamięci składu orzekającego. Ostatnią prelegentką była adw. dr Dagmara Gruszecka z Uniwersytetu Wrocławskiego, która w sposób bardzo merytoryczny i ciekawy przybliżyła problematykę tajemnicy obrończej, także dotyczącej aplikanta adwokackiego, co ostatnio było przedmiotem dyskusji na łamach prawniczej literatury i judykatury Sądu Najwyższego, a zwłaszcza na tle stosowania przepisu art.   225§3 kpk .  Odpowiedziała też na pytanie, kim jest aplikant adwokacki w postępowaniu karnym. Wypowiedź obszerna i merytoryczna zyskała duże brawa. Była najmłodszym uczestnikiem konferencji, niedawno jeszcze aplikantem adwokackim, stąd przy dużej wiedzy teoretycznej przesłanej doświadczeniem tych lat szkolenia i praktyki wystąpienie to zwieńczyło pogląd dojrzałej i doświadczonej Adwokatury z poglądem Adwokatury młodej wchodzącej do zawodu.  

Konferencję podsumowała adw. Małgorzata Gruszecka, członek Prezydium NRA, opiekun Komisji Doskonalenia Zawodowego przy NRA, współorganizatorka Konferencji. Dziękując zebranym za udział, wskazała na doniosłość spotkania i skupienie się każdego z prelegentów na roli adwokata w demokratycznym państwie prawa, co ma miejsce gdy każdorazowo, codziennie stajemy na salach sądowych i reprezentując interesy naszego mocodawcy domagamy się stosowania prawa, którego wykładnię zapewnia nam Trybunał Konstytucyjny.

Adw. Katarzyna Ząbkiewicz 



 

Tagi: komisja, konferencja

Share on FacebookShare on TwitterShare on LinkedInSend Email