TK: przepisy o kontroli operacyjnej i billingach – niekonstytucyjne

Trybunał Konstytucyjny orzekł 30 lipca, że przepisy o dostępie służb specjalnych do billingów obywateli oraz dotyczące prowadzenia kontroli operacyjnej są częściowo niekonstytucyjne.

Trybunał zaprosił do udziału w rozprawie przedstawicieli Naczelnej Rady Adwokackiej – stawili się adw. Mikołaj Pietrzak oraz adw. Paweł Osik – ale na tym etapie sprawy nie proszono podmiotów zaproszonych do udziału w postępowaniu o zabranie głosu. Trybunał Konstytucyjny zamknął rozprawę i wydał wyrok.

Rozpoznawane było 7 wniosków o przeprowadzenie kontroli konstytucyjności przepisów dotyczących działań operacyjno-rozpoznawczych prowadzonych przez służby specjalne. Do wspólnego rozpoznania pod sygn. K 23/11 Trybunał połączył 4 wnioski złożone przez Rzecznik Praw Obywatelskich oraz 3 wnioski złożone przez Prokuratora Generalnego.

Wyrok TK uznaje m.in., że niekonstytucyjny jest brak niezależnej kontroli udostępniania danych telekomunikacyjnych podlegających retencji, przede wszystkim zaś kontroli zasadności sięgania po billingi, czy informacje dotyczące lokalizacji. Przy czym sędzia Andrzej Rzepliński, prezes TK, na konferencji zorganizowanej po ogłoszeniu wyroku wyjaśnił, że przez niezależność organu, który miałby dokonywać kontroli udostępniania danych, należy rozumieć niezależność zarówno od służb specjalnych, jak i od operatora telekomunikacyjnego.

W zakresie przepisów dotyczących prowadzenia kontroli operacyjnej, TK wydał orzeczenie interpretacyjne, uznając je za konstytucyjne, w zakresie w jakim rozumiane są one w ten sposób, że właściwy organ zarządzający kontrolę operacyjną wskazuje określony w prawie rodzaj środka technicznego uzyskiwania informacji i dowodów oraz ich utrwalania stosowany w indywidualnej sprawie.

Trybunał podkreślił wagę tajemnicy adwokackiej i innych tajemnic związanych z wykonywaniem zawodów zaufania publicznego, wskazując na niekonstytucyjność przepisów pozwalających na kontrolę operacyjną w takim zakresie, w jakim nie przewidują one gwarancji niezwłocznego, komisyjnego i protokolarnego zniszczenia materiałów zawierających informacje objęte zakazami dowodowymi, co do których sąd nie uchylił tajemnicy zawodowej bądź uchylenie było niedopuszczalne. Trybunał wskazał przy tym na konieczność zapewnienia standardu ochrony tajemnic związanych z wykonywaniem zawodów zaufania publicznego przy prowadzeniu pozaprocesowej kontroli operacyjnej co najmniej na takim poziomie, jaki przewidują przepisy procedury karnej. Trybunał Konstytucyjny podzielił w tym zakresie zarzut Prokuratora Generalnego o istnieniu pominięcia prawodawczego.

Trybunał kilkukrotnie podkreślał konieczność zapewnienia należytych gwarancji proceduralnych dla ochrony praw i wolności jednostek, wobec których działania o charakterze operacyjno-rozpoznawczym podejmują służby specjalne.

Tagi: NRA, trybunał